IMPERATORI THEODOSIANI CODEX
LIBER UNDECIMUS
CTh.11.1.0. De annona et tributis
CTh.11.2.0. Tributa in ipsis speciebus inferri
CTh.11.3.0. Sine censu vel reliquis fundum comparari non posse
CTh.11.4.0. Ne collatio per logografos celebretur
CTh.11.5.0. De indictionibus
CTh.11.6.0. [=brev.11.3.0.] De superindicto.
CTh.11.7.0. De exactionibus
CTh.11.8.0. De superexactionibus
CTh.11.9.0. De distrahendis pignoribus, quae tributorum causa tenentur
CTh.11.10.0. Ne operae a collatoribus exigantur
CTh.11.11.0. [=brev.11.5.0.] Ne damna provincialibus infligantur.
CTh.11.12.0. De immunitate concessa
CTh.11.13.0. Si per obreptionem fuerit impetrata
CTh.11.14.0. De conditis in publicis horreis
CTh.11.15.0. De publica comparatione
CTh.11.16.0. De extraordinariis sive sordidis muneribus
CTh.11.17.0. De equorum collatione
CTh.11.18.0. Qui a praebitione tironum et equorum excusentur
CTh.11.19.0. De collatione fundorum patrimonialium vel emphyteuticorum et rei privatae
CTh.11.20.0. De collatione donatarum vel relevatarum possessionum
CTh.11.21.0. De collatione aeris
CTh.11.22.0. Ne collationis translatio postuletur
CTh.11.23.0. De protostasia
CTh.11.24.0. De patrociniis vicorum
CTh.11.25.0. De quadrimenstruis brevibus
CTh.11.26.0. De discussoribus
CTh.11.27.0. De alimentis, quae inopes parentes de publico petere debent
CTh.11.28.0. De indulgentiis debitorum
CTh.11.29.0. De relationibus
CTh.11.30.0. De appellationibus et poenis earum et consultationibus
CTh.11.31.0. De reparationibus appellationum
CTh.11.32.0. De secundo lapsu
CTh.11.33.0. De dilationibus ex consensu
CTh.11.34.0. De his, qui per metum iudicis non appellaverunt
CTh.11.35.0. [=brev.11.10.0.] Si pendente appellatione mors intervenerit.
CTh.11.36.0. Quorum appellationes non recipiantur
CTh.11.37.0. [=brev.11.12.0.] Si de momento fuerit appellatum.
CTh.11.38.0. [=brev.11.13.0.] De possessione ab eo, qui bis provocaverit, transferenda.
CTh.11.39.0. De fide testium et instrumentorum
CTh.11.1.0. De annona et tributis
CTh.11.1.1
Imp. constantinus a. ad proclianum. praeter privatas res nostras et ecclesias catholicas et domum clarissimae memoriae eusebii exconsule et exmagistro equitum et peditum et arsacis regis armeniorum nemo ex nostra iussione praecipuis emolumentis familiaris iuvetur substantiae. datianus enim vir clarissimus patricius, qui hanc olim gratiam fuerat consecutus, auferri sibi id cum tanta instantia depoposcit, cum quanta alii poscere consuerunt. ideoque omnes pensitare debebunt quae manu nostra delegationibus adscribuntur, nihil amplius exigendi. nam si qui vicarius aut rector provinciae aliquid iam cuiquam crediderit remittendum, quod aliis remiserit de propriis dare facultatibus compelletur. dat. xv kal. iul. constantinopoli constantino a. iiii et licinio iiii conss. (315 iun. 17 [360 ian. 18]).
CTh.11.1.2
Idem a. ad aelianum proconsulem africae. possessores cum satisfecerint publicae collationi, cautiones suas ad tabularios publicos deferant, ut eas tabularii sive sexagenarii periculi sui memores suscipiant a collatoribus, ipsas species quae debentur ex horreis suis ad civitates singulas per menses singulos perlaturis, ne illatio tributorum ex solis apochis falsis vel imaginariis cognoscatur. et cetera. dat. kal. nov. treviris constantino a. iiii et licinio iiii conss. (315 [313] nov. 1).
CTh.11.1.3
Idem a. gregorio praefecto praetorio. manu propria iudices universi periculo suo annonarias species et cetera, quae indictione penduntur, definitis quantitatibus et comprehensis modis facta adscriptione designent. cuius observantiae illa erit commoditas, ut post successionem quoque eorum facile requiratur, an exactores ultra quam oportuit de fortunis provincialium aliquid exculpere voluerunt. dat. vii id. octob. nepotiano et facundo conss. (336 oct. 9).
CTh.11.1.4
Imp. constantius a. si quis ab emphyteuticariis seu patrimoniali possessore privati iuris quippiam comparaverit, cuius substantia alias possessiones sustentare consueverat, et succisis quasi quarundam virium nervis reliqua lababuntur, earum possesionum onera subiturus est, quae penes distractores inutiles permanebunt. dat. viii id. decemb. thessalonicae feliciano et titiano conss. (337 dec. 6).
CTh.11.1.5
Idem a. ad uranium. omnes omnino ad oblationem pecuniarum oportet urgueri. lege enim nostra signatum est nec esse extraordinaria nec vocari, quae specialiter a provincialibus devotissimis conferenda sunt. dat. iii non. feb. constantio a. ii et constante conss. (339 febr. 3).
CTh.11.1.6
Impp. constantius et constans aa. ordini caesenatium. vinum, quod ad cellarii usus ministrari solet, cuncti italiae possessores iuxta statutum constantii fratris mei comparent. quod ut fieri facilius possit, ab omnibus italis nostris conferatur pecuniae quantitas ea, quam rufini viri clarissimi et illustris praefecti praetorio parentis amicique nostri moderatio dandam esse censuerat. dat. xi kal. iun. mediolano constantio vii et constante iii aa. conss. (354 mai. 22).
CTh.11.1.7
Idem aa. ad senatum. compertum est pro colonis profugis ad exsolvenda vos fiscalia conveniri. iubemus igitur, si nihil ex eorundem terris senatorum quemquam possidere constiterit, ut nulla cuiquam pensitandi pro his qui aufugerint necessitas imponatur. dat. v non. mai. tauro et florentio conss. (361 mai. 3).
CTh.11.1.8
Impp. valentinianus et valens aa. ad symmachum praefectum urbi. nemini aurum pro speciebus urbis romae liceat exigere de futuro. dat. id. iun. naissi divo ioviano et varroniano conss. (364 iun. 8).
CTh.11.1.9
Idem aa. ad mamertinum praefectum praetorio. tabulariorum fraudes se resecasse per suburbicarias regiones vir clarissimus anatolius consularis missa relatione testatus est, quod pabula, quae hactenus ex eorum voluntate atque arbitrio ad mutationes mansionesque singulas animalibus cursui publico deputatis repente atque improvise solebant convehi, nunc in consilio ratione tractata pro longinquitate vel molestia itineris ab unoquoque oppido certo ac denuntiato tempore devehi ordinavit. quod iubemus, ut etiam per omnes italiae regiones pari ratione servetur. dat. prid. non. mar. treviris valentiniano et valente aa. conss. (365 mart. 6).
CTh.11.1.10
Idem aa. ad dracontium vicarium africae. omnes, qui per africam opulentas desertasve centurias possident, ad integrum professionis modum necessitati publicae satisfaciant. dat. xvi kal. iun. mediolano valentiniano et valente aa. conss. (365 mai. 17).
CTh.11.1.11
Idem aa. ad dracontium vicarium africae. pro loco ac proximitate possessionum annona ad limitem transvehatur. quae iussio haut difficile capit effectum, si tabularii metu praesentium tormentorum a consuetis fraudibus arceantur. dat. xv kal. iul. mediolano valentiniano et valente aa. conss. (365 mai. 17).
CTh.11.1.12
Idem aa. ad faventium vicarium italiae. quisquis ex desertis agris veluti vagos servos liberalitate nostra fuerit consecutus, pro fiscalibus pensitationibus ad integram glebae professionem, ex qua videlicet servi videantur manere, habeatur obnoxius. id etiam circa eos observari volumus, qui ex huiusmodi fundis servos ad possessiones suas transire permiserint. etiam si militares viri aliquos ex his penes se retentant, conveniendi primitus sunt, ut aut restituant quos perperam petiverunt, aut sciant pro tributis obnoxios se futuros. dat. prid. kal. aug. mediolano valentiniano et valente aa. conss. (365 iul. 31).
CTh.11.1.13
Idem aa. ad dracontium vicarium africae. placuit per singulos quosque annos reliqua eorum, qui romae consistentes in africa possident, missis brevibus indicari eosdemque compelli, ut procuratores instructos ad officium tuae sinceritatis pro celebranda solutione transmittant. ut autem nihil de transmissione ac pervectione obscuritatis oriatur, tabularios praefecti annonae africae, sed et urbis romae ad officium, quod sollertiae tuae paret, deduci praecipimus, collaturos aput acta, quid transmissum, quid pervectum sit. cuius rei indicia manere et perferri ad scrinia nostra debebunt, eo nihilo minus curando, ut plena instructio ad officium illustris praefecturae praetorianae deferatur. dat. xv kal. nov. parisis; acc. xv kal. feb. karthagine post cons. valentiniani et valentis aa. (365 oct. 18).
CTh.11.1.14
Idem aa. ad modestum praefectum praetorio. penes quos fundorum dominia sunt, pro his colonis originalibus, quos in locis isdem censos esse constabit, vel per se vel per actores proprios recepta compulsionis sollicitudine implenda munia functionis agnoscant. sane quibus terrarum erit quantulacumque possessio, qui in suis conscripti locis proprio nomine libris censualibus detinentur, ab huius praecepti communione discernimus; eos enim convenit propriae commissos mediocritati annonarias functiones sub solito exactore cognoscere. dat. kal. mai. constantinopoli gratiano a. et dagalaifo conss. (366 [372 vel 374?] mai. 1).
CTh.11.1.15 [=brev.11.1.1]
Impp. valent. et valens aa. ad probum pf. p. unusquisque annonarias species pro modo capitationis et sortium praebiturus, per quaternos menses anni curriculo distributo, tribus vicibus summam collationis implebit. si vero quisquam uno tempore omnia sua debita optat expendere, proprio in accelerandis necessitatibus suis utatur arbitrio. dat. xiv. kal. iun. remis, gratiano et dagalaipho coss.
interpretatio. ista lex hoc praecipit, ut in inferendo publicis horreis tritico, quod debet, possessor pro rata canonis sui tribus illationibus, id est quaternis mensibus singulas debitorum partes acceleret, ut per annum summa debiti canonis impleatur. erit autem in ipsius arbitrio, si celerius potuerit, debita frumenta convehere
CTh.11.1.16
Idem aa. ad dracontium. provinciales nostri tributa fiscalia per anni curriculum tripertita satisfactione restituant. dat. viii kal. nov. nicomediae post cons. gratiani a. et dagalaifi. (367 oct. 25).
CTh.11.1.17 [=brev.11.1.2]
Imppp. valent., valens et grat. aaa. ad crescentem vicarium africae. heredes scripti etiam pro minus idoneis fundis fiscale onus cogantur agnoscere, vel, si renuntiandum hereditati putent, cedant his omnibus rebus, quas ex iisdem bonis quocumque* titulo et iure perceperint. dat. iv. id. iul. contionaci, gratiano a. ii. et probo coss.
interpretatio. hi, qui heredes testamento scripti sunt, hereditariorum agrorum onus, id est tributum cogantur agnoscere. quod si hereditatem sibi damnosam credunt, cedant his omnibus rebus, quae eis de hac ipsa hereditate poterunt provenire
CTh.11.1.18
Imppp. gratianus, valentinianus et theodosius aaa. ad populum. quisquis possessor aut maximae dignitatis aut infimae annonae urbis aeternae annuam pensitationem solvendo moram dilationis adtulerit, eius anni atque indictionis exordio, quae novum denuo annonae commeatibus poscit obsequium, duplum protinus et iam gravi coactus incommodo restituere cogatur; aut si forte non profecerit etiam geminati debiti in adceleranda solutione correctio, quadrupli, deinceps etiam proprii dilapidatione patrimonii, vestrae liberorumque vestrorum alimoniae profuturi ingratus et degener civis exsolvat. dat. vii kal. ian. aquileiae syagrio et eucherio conss. (381 dec. [?] 26).
CTh.11.1.19
Idem aaa. post alia: id, quod in titulis debitis sub praestatione confertur auraria, non aliter nisi scientibus defensoribus detur, quo sub eorum conscientia, sicut et ante praeceptum est, solvantur debita securitatesque reddantur, custodita sanctione emissae primitus legis, quo apocharum vel securitatum, quae restituentur, digesta signatio, cum a susceptoribus dabitur, et formam indictionis teneat et manifestationem eius quae fuerit exacta praestationis ostendat. dat. prid. kal. feb. beryto richomere et clearcho conss. (384 ian. 31).
CTh.11.1.20
Idem aaa. ad principium praefectum praetorio. in fraudem annonariae rei ac devotionis publicae elicitum damnabili obreptione rescriptum manifestum est vires non posse sortiri. circa omnes igitur par atque aequalis illationis forma teneatur. dat. viii kal. octob. aquileiae arcadio a. i et bautone conss. (385 sept. 24).
CTh.11.1.21
Imppp. valentinianus, theodosius et arcadius aaa. cynegio praefecto praetorio. nemo possessorum ad instruendas mansiones vel conferendas species excepta limitaneorum annona longius delegetur, sed omnis itineris ac necessitatis habita ratione. dat. x kal. ian. constantinopoli arcadio a. i et bautone conss. (385 dec. 23).
CTh.11.1.22
Idem aaa. cynegio praefecto praetorio. mediterraneae civitates antea maritimis et maritimae mediterraneis onerabantur expensis, ut plus haberet dispendii translatio quam devotionis illatio. hoc non solum in praesens, verum etiam in posterum prohibemus ea lege, ut se ultimo noverint supplicio puniendos, qui ista commiserint. dat. iii non. sep. valentiae honorio nb. p. et evodio conss. (386 sept. 3).
CTh.11.1.23
Imppp. theodosius, arcadius et honorius aaa. rufino praefecto praetorio. aerariae praestationis adiectio, quam citra priscam consuetudinem provincialium umeris tatianus imposuit, a cunctis penitus salubri moderatione removenda est. dat. prid. id. iun. constantinopoli theodosio a. iii et abundantio conss. (393 iun. 12).
CTh.11.1.24
Impp. arcadius et honorius aa. ennoio suo salutem. textrinis vel gynaeceis ex more a corporatis karthaginis species solitas praestari cognovimus, sed inmodica pro isdem reddi pretia. quod in dispendium nolumus fieri corporatorum, atque ideo sublimitas tua pretiorum modum statuat. dat. xii kal. ian. mediolano olybrio et probino conss. (395 dec. 21).
CTh.11.1.25
Idem aa. minervio comiti rerum privatarum. obsistere commodis publicis et statutis necessitatibus non possunt privilegia dignitatum. unde ut quisque praedii emolumenta consequitur, si non evoluto anni spatio intra sex menses omnem, cui esse constrictus dicitur, reliquorum intulerit cumulum, ad ipsos, qui sunt domini praedii, exactionem volumus pertinere. proposita in programmate vari viri clarissimi vicarii urbis romae honorio a. iiii et eutychiano conss. (398...).
CTh.11.1.26
Idem aa. vincentio praefecto praetorio galliarum. omni amoto privilegio beneficiorum possessores sublimitas tua praecipiet universos muneribus adstringi, earum scilicet provinciarum, ex quibus orta querimonia est aut in quibus haec retinendae plebis ratio adscriptioque servatur. nullum gratia relevet, nullum iniquae partitionis vexet incommodum, sed pari omnes sorte teneantur; ita tamen, ut, si ad alterius personam transferatur praedium, cui certus plebis numerus fuerit adscriptus, venditi onera novellus possessor compellatur agnoscere, cum plebem constet non tam in omnibus praediis adscribendam neque auferendam ab eo, cui semel posthac deputata fuerit. et cetera. dat. xiii kal. iul. mediolano theodoro v. c. cons. (399 iun. 19).
CTh.11.1.27
Idem aa. salvino comiti rerum privatarum. opulentos, quos annua solutione debitas inferre convenerat pensiones, cum eo, quod resedit in debitum, quadruplum iubemus inferre. ii vero, quos forte mediocritas a contumaciae huius excusat invidia, simplam debiti summam omni maturitate redhibere cogantur. quos tamen oportuerat pro media saltem praeceptionis condemnatione retineri, qui ad solvenda rei nostrae debita extiterunt. dat. id. nov. ravennae stilichone et aureliano conss. (400 [405] nov. 13).
CTh.11.1.28
Idem aa. pompeiano proconsuli africae. veterani terras censibus obligatas, ut cognovimus, vindicarunt, pro quibus tributum solvere dedignantur. quoscumque igitur insertas censibus terras tenere fuerit deprehensum, ilico ad solvenda tributa compelli praecipimus. dat. prid. kal. ian. mediolano stilichone et aureliano conss. (400 dec. 31).
CTh.11.1.29
Idem aa. provincialibus provinciae proconsularis. perpensa cura statuimus, ut non amplius vobis aliquid extra ordinem indicetur, quam rei annonariae necessitas ac devotio postularit. si quid vero de eodem modo diversarum specierum potuerit redundare, futurae iussimus illationi proficere, scilicet ut in locis propriis collata frumenta possessor ..... dependat ut vicenis solidis, qui in praeteritum pro equis curatoriciis petebantur, duo solidi detrahantur, ita ut proconsularis .... numidiae cognoscat octonos et denos solidos pro singulis equis debere persolvere, byzaceni etiam tripolitanique cognoscant quinos denos pro singulis equis se debere praestare, sportularum autem nomine, quae comiti sacri stabuli praestabantur, nihil penitus inferendum. dat. prid. kal. april. mediolano vincentio et fravito conss. (401 mart. 31).
CTh.11.1.30
Imppp. arcadius, honorius et theodosius aaa. sapidiano vicario africae. super mutando canone a quolibet impetrata rescripta vacuentur et si qui deinceps ausus fuerit quae prohibemus postulare, in duplum teneatur obnoxius. nam cum in privatis causis quae contra leges fuerint elicita, cassentur, rectius in publicis negotiis quae adversum vetera decreta extorta fuerint, submovemus. dat. prid. non. septemb. altino arcadio a. vi et probo conss. (406 sept. 4).
CTh.11.1.31
Impp. honorius et theodosius aa. seleuco praefecto praetorio. possessor africanus pro destitutis possessionibus cogitur tributa dependere. quod ne accidat, hac definitione sancimus nullum possessorem neque munificum praedium pro alienis debitis vel destitutione esse detinendum neque eorum praediorum depectione praegravari, quae ex isdem bonis, quae retinent, nequaquam esse monstrantur, ne ullis praestigiis atque commentis exactio mutiletur. electos igitur inspectores iam nunc censuimus esse mittendos, ut eorum relatione, integro canoni et illibatae pensitationi sollemni quatenus provideri debeat, aestimetur. dat. prid. kal. feb. ravennae honorio viiii et theodosio v aa. conss. (412 ian. 31).
CTh.11.1.32
Idem aa. euchario proconsuli africae. illationem omnem auri vel argenti a possessoribus in karthaginiensi urbe poscendam esse decernimus, in qua opportunitas est, si depraedator fraudium pareat, iudicis adeundi, ne cui sit facultas apochas abnegari, cum devotio cognitori potuerit aperiri, scilicet remotis omnibus, qui ad exactionem provincialium exquisita lucra captare festinant. dat. prid. kal. mar. ravennae honorio viiii et theodosio v aa. conss. (412 febr. 29).
CTh.11.1.33
Imp. theodosius a. isidoro praefecto praetorio illyrici. id ab unaquaque provincia censuimus expetendum, quod ab isdem nuper esse promissum tua sublimitas indicavit. ut vero nullus de cetero ad possessiones eorum, quod maxime reformidant, inspector accedat, macedonum reliqui exemplum secuti mediae quantitatis, ut obtulisse noscuntur, tributa suscipiant. sed achivi, qui protestati sunt nihil a se ultra tertiam partem posse conferri, illud exsolvant, ad quod se indubitanter fore idoneos pollicentur. quae dispositio in perpetuum observanda initio indictionis octavae congruum sumere debebit exordium. sacrosancta thessalonicensis ecclesia civitatis excepta, ita tamen, ut aperte sciat, propriae tantummodo capitationis modum beneficio mei numinis sublevandum nec externorum gravamine tributorum rem publicam ecclesiastici nominis abusione laedendam. dat. vi id. octob. constantinopoli victore v. c. cons. (424 oct. 10).
CTh.11.1.34
Impp. theodosius et valentinianus aa. celeri suo salutem. numquam dissimulatione iudicum pro compulsore aut opinatore africanus possessor mittatur in praedam, sed quattuor mensum ab edicti publicati die indutiis datis aurum a possessore capitolio studio spontaneae devotionis sancimus inferri: ultra id tempus si tarditas adferatur, tunc militi debiti postulati delegandam esse rationem. quae pietatem nostram viri spectabilis bubulci comitis et legati decernere coegit eloquium. dat. v kal. mar. post cons. felicis et tauri. (429 febr. 25).
CTh.11.1.35
Idem aa. volusiano praefecto praetorio. post alia: ne provinciales, ad quorum utilitates spectat omnis haec nostra provisio, a devotione revocet nimia securitas et solvendi voluntas cesset necessitate submota, ea, quae nostro aerario pensitantur, hac ratione dissolvent, ut omni modo, antequam elabatur indictio, annua tributa gratus beneficiis nostris possessor exsolvat. si quis vero solutionem voluerit in tempora longiora differre, hunc provinciae rector omni exactionis acerbitate compellat. et cetera. dat. xvi kal. mart. ravennae post cons. felicis et tauri. (429 febr. 14).
CTh.11.1.36
Idem aa. flaviano praefecto praetorio. excepto patrimonio pietatis nostrae, cuius quidem reditus necessitatibus publicis frequentissime deputamus, universos possessores functiones in canonicis et superindicticiis titulis absque ullius beneficii exceptione agnoscere oportere censemus. igitur tua sublimitas pragmatici nostri statuta custodiens indifferenter cunctum possessorem obnoxium videlicet publicae functioni ad subeunda designatione distributa compellet. dat. iii kal. mai. ravennae basso et antiocho conss. (431 apr. 29).
CTh.11.1.37
Idem aa. dario praefecto praetorio. praeteritis, utcumque impetrata sunt, in suo statu manentibus, quoniam munificentiam principalem nefas est revocari, in posterum excepto cyro reverentissimo afrodisiensium civitatis episcopo, cuius tanta sunt merita, ut etiam contra generalem huiusmodi sanctionem speciali beneficio perfrui non vetetur, quicumque per adnotationem nostram in auro voluerit tributa dependere, communicata aestimatione quinquennii, sterilitatis ac fecunditatis pro foro rerum venalium habita ratione, ex eadem summa, quae eiusdem quinquennii perpensis frugibus colligitur, partem quintam pro annis singulis solvere compellantur. dat. v kal. septemb. apameae isidoro et senatore conss. (436 aug. 28).
CTh.11.2.0. Tributa in ipsis speciebus inferri
CTh.11.2.1
Impp. valentinianus et valens aa. ad symmachum praefectum urbi. scias inhibitam esse apochandi licentiam, ita ut ne ex praesenti aut futuro vel praeterito sub hoc titulo nummus a provincialibus postuletur. proposita prid. id. aug. valentiniano et valente aa. conss. (365 aug. 12).
CTh.11.2.2pr.
Idem aa. ad symmachum praefectum urbi. commoda cogitantes urbis aeternae vini speciem ita provinciales statuimus comportare, ut apochandi praesumptione damnata vina romam portentur. (365 oct. [?] 23).
CTh.11.2.2.1
In tantumque populi usibus profutura provisionis nostrae emolumenta porreximus, ut etiam pretio laxamenta tribuantur. sanximus quippe, ut per vini singulas qualitates detracta quarta pretiorum, quae habentur in foro rerum venalium, eadem species a mercantibus comparetur. dat. x kal. nov. mediolano valentiniano et valente aa. conss. (365 oct. [?] 23).
CTh.11.2.3
Imppp. valens, gratianus et valentinianus aaa. ad probianum praefectum urbi. vinum, quod sollemnis expressio popularibus commodis ex provincialium collectione desiderat, ilico suscipiatur advectum, ut erogationis pro tempore cura praestetur et ea vina populi usibus erogentur, quae natura sua processum temporis ferre non possunt. quod peraeque in omni vino, quod ex urbicaria regione confertur, observandum esse censemus. dat. xv kal. octob. treviris gratiano a. iiii et merobaude conss. (377 sept. 17).
CTh.11.2.4
Imppp. gratianus, valentinianus et theodosius aaa. earum rerum, quae in praebitionibus canonicis vel debitis ex more poscuntur, non sunt pretia specierum, sed ipsae quae postulantur species inferendae, scilicet ut, quod maximum est et unde omnis solet querella procedere, in annonario quoque titulo species annonarias solvant neque sub taxationibus pretiorum dispendiosis occasionibus adquiescant. nam et accipientem et dantem illicitae transactionis reatus involvet. et cetera. dat. prid. kal. feb. beryto richomere et clearcho consulibus. (384 ian. 31).
CTh.11.2.5
Imppp. valentinianus, thedosius et arcadius aaa. cynegio praefecto praetorio. ne quis pro speciebus annonariis pecunias existimet inferendas, scientibus cunctis, quod si quis contra hanc serenitatis nostrae legem captiosum aliquid putaverit perpetrandum, securitatibus hoc modo editis eos esse carituros. dat. xv kal. ian. constantinopoli timasio et promoto conss. (389 [?] dec. 18).
CTh.11.3.0. Sine censu vel reliquis fundum comparari non posse
CTh.11.3.1
Imp. constantinus a. ad antonium marcellinum praesidem provinciae lugdunensis primae. rei annonariae emolumenta tractantes, ut cognosceremus, quanta reliqua per singulas quasque provincias et per quae nomina ex huiusmodi pensitationibus resedissent, cognovimus hanc esse causam maxime reliquorum, quod nonnulli captantes aliquorum momentarias necessitates sub hac condicione fundos opimos comparent et electos, ut nec reliqua eorum fisco inferant et immunes eos possideant. ideoque placuit, ut, si quem constiterit huiusmodi habuisse contractum atque hoc genere possessionem esse mercatum, tam pro solidis censibus fundi comparati quam pro reliquis universis eiusdem possessionis obnoxius teneatur. dat. kal. iul. agrippinae constantino a. v et licinio c. conss. (319 iul. 1).
CTh.11.3.2
Idem a. acacio comiti macedoniae. mancipia adscripta censibus intra provinciae terminos distrahantur et qui emptione dominium nancti fuerint, inspiciendum sibi esse cognoscant. id quod in possessione quoque servari rationis est: sublatis pactionibus eorundem onera ac pensitationes publicae ad eorum sollicitudinem spectent, ad quorum dominium possessiones eaedem migraverunt. dat. iii kal. mart. thessalonicae constantio et maximo conss. (327 febr. 27).
CTh.11.3.3 [=brev.11.2.1]
Imp. iulianus a. ad secundum pf. p. omnes pro his agris, quos possident, publicas pensitationes agnoscant; nec pactionibus contrariis adiuventur, si venditor aut donator apud se collationis sarcinam pactione illicita voluerit retinere, et si necdum translata sit professio censualis, sed apud priorem fundi dominum forte permaneat, dissimulantibus ipsis, ut non possidentes pro possidentibus exigantur. dat. xiv. kal. mart. antiochiae, iuliano a. iv. et sallustio coss.
interpretatio. fundum nullus audeat comparare, sed omnes pro his agris, qui ad eos quoquo modo pervenerint, publici canonis impleant functiones. nec de solutione tributi cuicumque* liberum sit pacisci, sed sive donetur ager sive vendatur, factus dominus integra rei tributa suscipiat
CTh.11.3.4
Idem a. edictum. post alia: dominum, qui fructus capit, tributa exigi iustum est. dat. iii kal. mar. iuliano a. iiii et sallustio conss. (363 febr. 27).
CTh.11.3.5 [=brev.11.2.2]
Imppp. theodos., arcad. et honor. aaa. tatiano pf. p. quisquis alienae rei quoquo modo dominium consequitur, statim pro ea parte, qua possessor fuerit effectus, censualibus paginis nomen suum postulet annotari, ac se spondeat soluturum; ablataque molestia de auctore, in succedentem capitatio transferatur. dat. xv. kal. oct. constantinopoli, tatiano et symmacho coss.
interpretatio. quicumque* cuiuslibet rei dominium quolibet ordine acquisierit, continuo pro ea parte, qua possessor effectus est, publicis libris nomen suum petat adscribi, ac se promittat tributum agri, cuius possessor est, soluturum, ut remota de auctore, id est de priore domino inquietudine, in praesentem dominum solutio transferatur
CTh.11.4.0. Ne collatio per logografos celebretur
CTh.11.4.1
Imppp. valentinianus, valens et gratianus aaa. ad modestum praefectum praetorio. si quis collator iugationem suam logografo conmiserit, eam fisco noverit vindicandam. quidquid etiam vel in pretiis vel in speciebus aut aurum ordinem delegationis oblitus praetermissis susceptoribus aut horreis ad logografos detulerit, omne hoc amissurum se esse cognoscat et exactionem a se debito ordine deposcendam. officiales autem, qui ex huiusmodi commerciis aliquid fuerint accepisse detecti, quae avaritia praecipitante captarant exerta dupli animadversione redhibebunt, ipsis dumtaxat logografis in pristinae condicionis discrimine permansuris, si quidem his pro omnibus poenis sufficiat adsiduo tormentorum periculo subiacere. dat. prid. non. april. seleucia modesto et arintheo conss. (372 apr. 4).
CTh.11.5.0. De indictionibus
CTh.11.5.1
Impp. arcadius et honorius aa. pompeiano proconsuli africae. id tantum, quod est necessarium intra africam militibus consistentibus, provincialibus iubemus indici ac iuxta matricularum fidem quod exigit ratio postulari, ita ut, si quid erogationibus redundarit in speciebus diversis vel praebitione vecturisque, id futurae indictioni collationique proficiat. dat. v kal. april. vincentio et fravito conss. (401 mart. 28).
CTh.11.5.2
Impp. honorius et theodosius aa. palladio praefecto praetorio. omnes omnino quocumque ex titulo possidentes quod delegatio superindicti nomine videtur amplexa velut canonem cogantur inferre, et ne qua sit dubietas, hac aperta definitione decernimus, ut id potius canonis vocabulo postuletur. nulla igitur domus vel sacri patrimonii vel emphyteutici iuris vel hominum privatorum, etiamsi privilegium aliquod habere doceantur, ab hac necessitate seiuncta sit, quae iam non extraordinarium, ut hactenus, sed ipsis facientibus canonicum nomen accepit. dat. vii id. ian. ravennae theodosio a. vii et palladio conss. (416 ian. 7).
CTh.11.5.3
Impp. theodosius et valentinianus aa. isidoro praefecto praetorio. cum omnis hoc aegyptiaci tractus possessoribus conducibile videatur, ut ante kal. mai. praedelegatio manifestetur in locis, ne per ignorantiam collatores ad anni prioris exemplum ante delegationem missam ea cogantur exsolvere quae postmodum indebita missa delegatione forsitan provocavit eventus; scriniariis videlicet sedis excelsae modis omnibus ordinata salubriter impleturis, ita ut augustaliani officii et cohortalis et defensoris discrimine in locis celeberrimis per dimenstruum tempus ad omnium perveniat notionem. dat. prid. non. iun. constantinopoli isidoro et senatore conss. (436 iun. 4).
CTh.11.5.4
Idem aa. dario praefecto praetorio. particulari delegationum notitia ante indictionis exordium singulis transmissa provinciis collationis modum a possessoribus multo ante prospectum devotioni solitae, non subitis calumniis tua sublimitas faciat imputari, ut et provincialibus subeundi dispendia necessitas auferatur et officiis ingerendi damna licentia denegetur. dat. v kal. septemb. apameae isidoro et senatore conss. (436 aug. 28).
CTh.11.6.0. [=brev.11.3.0.] De superindicto.
CTh.11.6.1 [=brev.11.3.1]
Imppp. grat., valent. et theodos. aaa. ad proconsules, vicarios omnesque rectores. nihil superindictorum nomine ad solas praefecturae literas quisquam provincialis exsolvat; neque ullius omnino indictionis titulus, etiam solennis, immineat, nisi eum nostro confirmata iudicio et imperialibus nexa praeceptis sedis amplissimae deposcat indictio et cogat exactio. dat. vii. kal. iun. mediolano, antonio et syagrio coss.
interpretatio. haec lex hoc praecipit, ut nullum per rectores provinciae superindictum provincialibus imponatur, nisi forte ex hac re processisse praeceptio dominica comprobetur. tunc enim id, quod superindictum est, aut peti aut exigi poterit, quando a rerum domino cognoscitur constitutum
CTh.11.7.0. De exactionibus
CTh.11.7.1
Imp. constantinus a. ad aelianum proconsulem africae. post alia: ducenarii et centenarii sive sexagenarii non prius debent aliquem ex debitoribus convenire, quam a tabulario civitatis nominatim breves accipiant debitorum. quam quidem exactionem sine omni fieri concussione oportet ita ut, si quis in iudicio questus, quod indebite exactus est vel aliquam inquietudinem sustinuit, hoc ipsum probare potuerit, severa in exactores sententia proferatur. dat. kal. nov. treviris constantino a. iiii et licinio iiii conss. (315 [immo 313] nov. 1).
CTh.11.7.2
Idem a. ad pacatianum vicarium brittaniarum. unusquisque decurio pro ea portione conveniatur, in qua vel ipse vel colonus vel tributarius eius convenitur et colligit; neque omnino pro alio decurione vel territorio conveniatur. id enim prohibitum esse manifestum est et observandum deinceps, quo iuxta hanc nostram provisionem nullus pro alio patiatur iniuriam. dat. xii kal. decemb. constantino a. et licinio c. conss. (319 nov. 20).
CTh.11.7.3
Idem a. ad populum. nemo carcerem plumbatarumque verbera aut pondera aliaque ab insolentia iudicum repperta supplicia in debitorum solutionibus vel a perversis vel ab iratis iudicibus expavescat. carcer poenalium, carcer hominum noxiorum est officialium et cum denotatione eorum iudicum, quorum de officio cohercitiores esse debebunt, qui contra hanc legem admiserint. securi iuxta eam transeant solutores: vel certe, si quis tam alienus ab humano sensu est, ut hac indulgentia ad contumaciam abutatur, contineatur aperta et libera et in usus hominum constituta custodia militari. si in obdurata nequitia permanebit, ad res eius omnemque substantiam cives eius accedant, solutionis obsequio cum substantiae proprietate suscepto. qua facultate praebita omnes fore credimus proniores ad solvenda ea, quae ad nostri usus exercitus pro communi salute poscuntur. dat. kal. feb. constantino a. vi et constantio caes. conss. (320 febr. 1 [ian. 31]).
CTh.11.7.4 [=brev.11.4.1]
Imp. constantinus a. ad afros. quoniam succlamatione vestra merito postulastis, ne qua his, qui praestationes fiscales differunt, reliquorum laxitas proveniret, specialiter praecipimus observari, ut res eorum, qui fiscalibus debitis per contumaciam satisfacere differunt, distrahantur: comparatoribus data firmitate perpetua possidendi etc. dat. xv. kal. iun. serdicae, constantino et maximo coss.
interpretatio. quicumque* agrorum suorum tributa implere contemnent, agri eius, qui tributa sua contemnet exsolvere, ab exactore vendantur, et qui comparaverint, firmissimo iure hoc ordine empta* possideant
CTh.11.7.5
Imp. constantius a. nemesiano viro perfectissimo comiti largitionum. quotiens quis et privati debitor invenitur et fisci, et abreptus ab uno officio teneatur, ad universi debiti solutionem qui eum abstulit coartetur ac totius summae exactionem in se suscipiat, qui eundem avellendum abstrahendumque crediderit. dat. iiii id. mai. nitzibi amantio et albino conss. (345 mai. 12).
CTh.11.7.6
Idem a. ad eustathium praefectum praetorio. post alia: actores ceterique rei privatae nostrae ad solutionem specierum sollemnium debiti vigoris auctoritate cogantur, ne provinciales rei privatae nostrae fatiget immunitas. dat. viii id. mart., proposita romae limenio et catullino conss. (349 mart. 8).
CTh.11.7.7
Impp. constantius et constans aa. bibulenio restituto praesidi sardiniae. provinciales pro debitis plumbi verbera vel custodiam carceris minime sustinere oportet, cum hos cruciatus non insontibus, sed noxiis constitutos esse noscatur, satis vero sit debitorem ad solvendi necessitatem capione pignorum conveniri. dat. viii id. dec. thessalonicae constantio vi et constante iii aa. conss. (353 [346?] dec. 6).
CTh.11.7.8
Idem aa. ad taurum praefectum praetorio. exactiones provinciarum, quas rectores aut praefecti annonae aut rationales per africam sustinent, a maioribus iudicibus usurpari non debent, sed ab his solis impleri, quibus cura exactionis imminet. dat. iiii non. sept. dinummae, acc. prid. id. nov. karthagine arbitione et lolliano conss. (355 sept. 2).
CTh.11.7.9
Impp. valentinianus et valens aa. ad dracontium vicarium africae. ducenarios ab exactione provincialium secundum constitutionem sacrae memoriae constantii probabilis sinceritas tua iubebit arceri. dat. iii id. mai. hadrianopoli, acc. viii kal. octob. karthagine divo ioviano et varroniano conss. (364 mai. 13).
CTh.11.7.10
Idem aa. ad florianum consularem venetiae. die solis, qui dudum faustus habetur, neminem christianum ab exactoribus volumus conveniri; contra eos, qui id facere ausi sunt, hoc nostri statuti interdicto periculum sancientes. dat. xi kal. mai. treviris valentiniano et valente aa. conss. (368? 370? 373? apr. 21).
CTh.11.7.11
Idem aa. ad florianum comitem rerum privatarum. omnes provinciis praesidentes iussimus conveniri, ut a rei nostrae conventione cessarent, ne principales necessitates in publicum proferentes eadem, qua hactenus, in colonos iniquitate saevirent. illud etiam moderationi adiecimus, ut tripertita esset illatio fiscalium pensionum. sinceritas tua rationales procuratoresque commoneat, ut, quidquid pro iugatione vel capitatione deposcitur, certantibus studiis devotionis exsolvant. dat. viii kal. iun. mediolano valentiniano et valente aa. conss. (365 mai. 25).
CTh.11.7.12
Imppp. gratianus, valentinianus et theodosius aaa. constantiano vicario ponticae. potentiorum possessorum domus officium provinciae rectoris exigere debet, decurio vero personas curialium convenire, minores autem possessores defensor civitatis ad solutionem fiscalium pensitationum spectata fidelitate compellere. dat. v non. mai. merobaude ii et saturnino conss. (383 mai. 3).
CTh.11.7.13
Idem aaa. ad principium praefectum praetorio. solis die, quem dominicum rite dixere maiores, omnium omnino litium et negotiorum quiescat intentio; debitum publicum privatumque nullus efflagitet; ne aput ipsos quidem arbitros vel e iudiciis flagitatos vel sponte delectos ulla sit agnitio iurgiorum. et non modo notabilis, verum etiam sacrilegus iudicetur, qui a sanctae religionis instinctu rituve deflexerit. proposita iii non. nov. aquileiae honorio n. p. et evodio conss. (386 nov. 3).
CTh.11.7.14
Imppp. theodosius, arcadius et honorius aaa. rufino praefecto praetorio. apparitores quicumque in collatione auri praecepti fuerint officii sui adhibere servitium, titulorum debita et collationum summas relationis suae fide et adnotatione perscribant sitque ex officialis instructione officium conscium, quid exactum quidve perlatum esse videatur, ne longinqui itineris diversitate susceptor abductus et curiae suae desit et rei familiaris detrimenta sustineat. dat. prid. id. april. constantinopoli theodosio a. iii et abundantio conss. (393 apr. 12).
CTh.11.7.15
Impp. arcadius et honorius aa. messalae praefecto praetorio. post alia: quoniam plerique callidis precibus rescripta impetrasse dicuntur, ne a solitis compulsoribus exigantur, praesenti iussione monemus, ne praetento velut quodam beneficio clementiae nostrae quicquam in exactione celebranda vetustati et consuetudini derogetur. dat. iiii kal. octob. altini theodoro v. c. cons. (399 sept. 28).
CTh.11.7.16
Idem aa. hadriano praefecto praetorio. missi opinatores cum delegatoriis iudicibus eorumque officiis insistant, ut intra anni metas id quod debetur accipiant; nihil his sit cum possessore commune, cui non militem, sed exactorem, si sit obnoxius, convenit imminere. iudices itaque, qui provinciales passi fuerint opinatoribus delegari, eiusdem quantitatis duplex poena retinebit, et apparitores ex quolibet officio sententiam deportationis excipient, si per semet exigendos voluerint delegare militibus, et curiales temporale manebit exilium, si eos, quos sollemniter exigere consuerunt, opinatoribus putaverint esse tradendos; cum iudicem oportet inquirere debitores, tabularios fideliter prodere nomina dominorum, apparitores sive curiales consuetudine servata regionum convictis debitoribus imminere, ut perceptis congruis emolumentis opinatores impleto anno ad proprios numeros valeant remeare. qui si ultra annum protracti fuerint, iudices et officia absque ulla mora de proprio cogentur exsolvere militibus quod debetur, ipsis adversus obnoxios repetitione servata. quod si ad nos aliqua de retentis opinatoribus querella pervenerit, in duplum ab his protinus exigetur, ut partem debitam miles, reliquum fiscus accipiat. iudicibus quoque eorumque officiis eatenus subvenimus, ut in contumaces debitores cuiuslibet dignitatis auctoritatem suam exerant ac, si impudenter solutio differatur, actores procuratores eorumque praedia persequantur, de eorum quoque nominibus ab nostram scientiam relaturi. dat. iii id. iul. mediolano vincentio et fravito conss. (401 iul. 13).
CTh.11.7.17
Impp. honorius et theodosius aa. anthemio praefecto praetorio. neque agentes in rebus neque sacrarum privatarum vel largitionum palatina officia ex quacumque causa, ex quocumque titulo fiscalis debiti, cum ad provinciam mittuntur, possessores per se audeant convenire, sive id ex praeterito reliquum trahatur seu praesentis temporis tributo solvi conveniat; sed rectores provinciarum frequenter adeundo commoneant eorumque officiis incumbant. quod si rector provinciae imminentem sibi memoratorum declinare molestiam quaerens vel qualibet alia ratione isdem propria auctoritate publicae exactionis permiserit curam, tam ipse quam officium eius vicena auri pondo fisco dependent. dat. vii id. dec. constantinopoli basso et filippo conss. (408 dec. 7).
CTh.11.7.18
Idem aa. anthemio praefecto praetorio. largitionalium titulorum exactionem palatinorum obsequiis vetustatis more consecratam iuxta priscam consuetudinem celebrari censemus, recens conditae legis in hac parte auctoritate sequestrata, quae ritu vetustatis neglecto palatinae munera dignitatis intempestiva legatorum achivorum admonitione abstulerat. ideoque huius statuti praeceptionem, per quam palatinos veteri exigendi functioni constrinximus, commoniti rectores observent. dat. v kal. octob. constantinopoli honorio viii et theodosio iii aa. conss. (409 sept. 27).
CTh.11.7.19
Idem aa. euchario proconsuli africae. tertiam partem canonis fundorum privatorum vel sextam emphyteuticorum ex kal. mart., sicut consuetudo deposcit, reliquam vero canonis summam ex kal. iul. par erit postulari, ne praepostera exactione possessor ad redimendam conventionis cogatur iniuriam. et cetera. dat. prid. kal. mart. ravennae honorio viiii et theodosio v aa. conss. (412 febr. 29).
CTh.11.7.20 [=brev.11.4.2]
Impp. honor. et theodos. aa. euchario proconsuli africae. post alia: constituto tempore publice apud karthaginem in secretario, admisso populo, exactorum ordinabuntur idoneae strenuaeque personae. de quibus si popularis accusatio ulla processerit, in eorum locum alios par erit destinari, ita ut severa indagatione, si in concussione possessorum deprehensi fuerint, illico et capitali periculo subiaceant, et direptorum quadrupli poena ex eorum patrimonio eruatur. iudices autem triginta librarum auri mulctae acerbitate sciant se esse plectendos, nisi ea, quae salubriter ordinata sunt, necessaria devotione compleverint. dat. prid. kal. mart. ravenna, honorio ix. et theodos. v. aa. coss.
interpretatio. haec lex hoc praecipit, exactores ad exigendas tributarias functiones idoneos esse mittendos, ita ut, si de his populi accusatio ulla processerit, id est querela deposita fuerit, in eorum locum alii dirigantur, ut habita diligenti inquisitione, si in dispendia provincialium de superexactionis crimine convinci potuerint, et capitali periculo subiaceant, et ex eorum facultatibus in quadruplum, quae sunt superexacta, reddantur. iudices vero provinciarum triginta librarum auri se poena noverint feriendos, si haec, quae statuta sunt, implere neglexerint
CTh.11.7.21
Idem aa. euchario suo salutem. grave et contra rerum ordinem iudicamus, ut idem municeps et civitatis necessitatem et exactoris publici subire cogatur officium. quod ne contingat, generali lege sancimus cognitoris, cuius interest, iussione ad praedia mansuetudinis nostrae vel quae sub fisci nomine coeperint retineri moderanda vel ex suo corpore idoneos quosque dari debere vel ex his, si qui perfuncti sacramento militiae absolutione potiuntur. ab his namque convenit, a quibus ratio ob praedam discuti consuevit, administrationem sustineri huiuscemodi praediorum. iudicibus itaque adque officiis poenam quinquaginta librarum auri imponimus, nisi commode obtemperaverint definitis. dat. prid. kal. mart. ravennae honorio viiii et theodosio v aa. conss. (412 febr. 29).
CTh.11.8.0. De superexactionibus
CTh.11.8.1
Impp. arcadius et honorius aa. caesario praefecto praetorio. si quis exactorum superexactionis crimen fuerit confutatus, eandem poenam subeat, quae divi valentiniani sanctione dudum fuerat definita. capitis namque periculo posthac cupiditas amovenda est, quae prohibita totiens in isdem sceleribus perseverat. dat. prid. non. mart. constantinopoli caesario et attico conss. (397 mart. 6).
CTh.11.8.2
Idem aa. apollodoro proconsuli africae. quidquid ultra debitum elicitum fuerat, eruatur. quod provinciae restitui protinus oportebit. dat. prid. id. mart. mediolano stilichone et aureliano conss. (400 mart. 14).
CTh.11.8.3pr.
Impp. honorius et theodosius aa. caeciliano praefecto praetorio. post alia: velut licito committi frequenti laesorum deploratione didicimus, ut maioribus subiectis mensuris atque ponderibus gravi possessor damno quatiatur. iubemus, ut cura et sollertia defensorum hoc fieri a susceptoribus non sinant deprehensosque ad iudicium dirigant, cum ipso commissae fraudis indicio. (409 ian. 21).
CTh.11.8.3.1
Idem fieri notum est, ut provincialibus nostris contestari iniurias suas cupientibus actorum confectio a defensoribus, ordinibus, curatore et magistratibus denegetur idque gratia tribuatur eorum, quos rationabiliter intellexerint arguendos. quod ne accidat, noverint cuncti provinciales, quotiens petitam sibi actorum copiam a memoratis viderint denegari, querellae propriae libellum conscriptum eo tenore quo fuerat contestandum in frequentioribus civitatum locis adfigendum conveniendosque scribas tabularios et cetera officia publica commonenda, per quae libellum colligi oportebit atque invitis supra memoratis personis sub actorum confectione ingeri, quorum quaestione fides possit inquiri: qua probata in eos, quos gestorum petitam confectionem negasse constiterit, vigor iudiciarius exeratur. dat. xii kal. feb. ravennae honorio viii et theodosio iii aa. conss. (409 ian. 21).
CTh.11.9.0. De distrahendis pignoribus, quae tributorum causa tenentur
CTh.11.9.1
Imp. constantinus a. quoniam decessoris tui litterae missae ad proculeianum tribunum et magistrum officiorum continent quorundam provincialium mancipia abducta pro pignore sub officio retineri, eo quod vestes canonicas vel equos minime intulerunt, atque haec mancipia neque dominos solutis debitis recepisse neque alios comparasse, veritos ne haec rescinderetur distractio: iubemus duorum mensum spatium ad solvenda debita mancipiorum dominis indulgeri, quo transacto nisi debita fuerint persoluta, firmiter mancipia comparabunt quicumque ad emptionem accesserint. proposita prid. kal. ian. castulone severo et rufino conss. (323 dec. 31).
CTh.11.9.2
Imp. constantius a. ad egnatium faustinum praesidem baeticae. si quis fundum vel mancipia ob cessationem tributorum vel etiam ob vestium auri argentique debitum, quae annua exactione solvuntur, occupata convento debitore et aput iudicem interpellatione celebrata, cum solutio cessaverit, sub hasta distracta comparaverit, perpetuam emptionis accipiat firmitatem, cum, si minoris forte persona fuerit inserta, necesse sit quempiam legitimae defensionis indiguisse persona praesertim cum ad iuris etiam praesentis et veteris aequitatem illud quoque indulgendum esse ducamus, ut scilicet par condicio etiam in hac pignorum capione servetur, quae ob fiscale debitum fuerint occupata nihilque intersit, utrumne officium summae rei vel procuratoris an certe rector provinciae id quod debitum fuerit deleget, si etiam in hac debitores forte cessaverint, condicione iuris expressa. dat. prid. id. decemb. feliciano et titiano conss. (337 dec. 12).
CTh.11.10.0. Ne operae a collatoribus exigantur
CTh.11.10.1
Imppp. valentinianus, valens et gratianus aaa. ad viventium praefectum praetorio. operarum praebitionem, quae illicite a provincialibus hactenus expetita est, sinceritas tua cessare praecipiat. nullum autem, qui caupona vel propola vel tabernaria lucrum familiare sectetur, cum animalia, quibus prosecutio debeatur, advenerint, si collegiati numero inpares videbuntur, ab hoc obsequio esse patiatur. melius enim est, ut otiosorum sit ista sedulitas, quam ipsas quoque perdat urbes tristis abductio rusticorum. dat. x kal. mart. treviris valentiniano nb. p. et victore conss. (369 febr. 20).
CTh.11.10.2pr.
Idem aaa. ad catafronium vicarium italiae. post alia: operas ad prosecutionem equorum vel diversorum neminem provincialium praebere permittimus, quia non ignoramus per universas italiae civitates...Esse quam plurimos et hunc esse morem, ut, quotiens inpares videntur qui...Prosecutionis officio maiore animalium numero repente veniente, tabernariis oppidorum hoc iniungatur obsequium. (370 aug. 15).
CTh.11.10.2.1
Causam vero pontis liquentiae nolumus nostris praeiudicare decretis: videlicet ob reparationem eiusdem aliquis numerus excusatus habeatur, sed ita eum instaurari oportet, ut a possessoribus civitatis eius territorio suo, quotiens usus poposcerit, reformetur. dat. xviii kal. sep. valentiniano et valente iii aa. conss. (370 aug. 15).
CTh.11.11.0. [=brev.11.5.0.] Ne damna provincialibus infligantur.
CTh.11.11.1 [=brev.11.5.1]
Impp. valent. et valens aa. ad probum pf. p. illyrici. si qui eorum, qui provinciarum rectoribus obsequuntur, quique in diversis agunt officiis principatus, et qui sub quocumque* praetextu muneris publici possunt esse terribiles, rusticano cuipiam necessitatem obsequii, quasi mancipio sui iuris imponat, aut servum eius vel forsitan bovem in usus proprios necessitatesque converterit, sive xenia aut munuscula, quae canonica ex more fecerunt, extorserit, vel sponte haec, quae improbata sunt, oblata non refutaverit, sublatis omnibus facultatibus ultimo subiugetur exitio, et nihilo minus rusticanum, qui se in eiusdem operas sponte propria detulisse responderit, par poenae severitudo constringat. eadem vero circa eos censura servetur, qui xenia aut munera deferri sibi a possessoribus cogunt aut oblata non respuunt. dat. prid. kal. oct. agrippinae, valentin. et valente aa. coss.
interpretatio. si quicumque* ex his, qui provinciarum rectoribus coniunguntur aut militant, vel qui agunt in diversis officiis principatus, vel quicumque* sub occasione publici actus videntur esse terribiles, rusticano alicui necessitatem servitii, velut sui iuris mancipio imposuerint, aut servum ipsius aut bovem in sui operis utilitatem transtulerint, sive xenia aut quaelibet munera crediderint exigenda, vel si oblata non recusaverint, ultimo exitio deputantur, et rerum suarum amissione damnantur
CTh.11.12.0. De immunitate concessa
CTh.11.12.1
Imp. constantius a. ad marcellinum. publicus ac noster inimicus diversis immunitatem dederat iugorum capitationibus et professionibus amputatis. iubemus ergo, ut omnibus omnino haec privilegia derogentur. dat. iii. kal. mai. acindyno et proculo conss. (340 apr. 29).
CTh.11.12.2
Imp. iulianus a. omnes omnino, quicumque capitationis indulgentiam immunitatemque meruerunt, non solum ex annonario titulo, verum etiam ex speciebus ceteris atque largitionibus excepti sunt immunesque erunt; neque enim praestanda dividimus. melius quippe est munificentiae compendium integrum competere quam saepius postulari. dat. prid. kal. mai. constantinopoli mamertino et nevitta conss. (362 apr. 30).
CTh.11.12.3
Impp. valentinianus et valens aa. ad florentium comitem sacrarum largitionum. omnium rerum ac personarum, quae privatam degunt vitam, in publicis functionibus aequa debet esse inspectio. hoc ideo dicimus, quia nonnulli privatorum elicitas suffragio proferunt sanctiones, quibus vectigalia vel cetera eiusmodi, quae inferri fisco moris est, sibi adserant esse concessa. hoc si quando militibus nostris hisve, qui in palatio nostro degunt, praestamus adprobantibus se sacramentis militaribus adtineri, quod concessimus firmum sit adque robustum; ceterum si quis privatorum eiusmodi rescriptione nitatur, cassa eadem sit. vectigalium enim non parva functio est, quae debet ab omnibus, qui negotiationis seu transferendarum mercium habent curam, aequa ratione dependi. dat. x kal. mart. mediolano valentiniano et valente aa. conss. (365 febr. 20).
CTh.11.12.4
Imppp. arcadius, honorius et theodosius aaa. basilio comiti sacrarum largitionum. salubribus licet ante prospectum meminerimus oraculis, ut eorum penitus vacuaretur obreptio, qui largitionalibus quippiam commodis derogantes absque palatini officii notione veniam debitae quantitatis mansuetudinis nostrae absolutione meruerunt, iterandae tamen copiam praeceptionis amplectimur, ut praeiudicio segregato non triplum modo, cui primitus videbatur obnoxius, verum etiam quadruplum dispendio digniore exsolvat. praelata litteris viri illustris comitis sacrarum largitionum iii id. iun. honorio vii et theodosio ii aa. conss. (407 iun. 11).
CTh.11.13.0. Si per obreptionem fuerit impetrata
CTh.11.13.1
Imppp. gratianus, valentinianus et theodosius aaa. ad probum praefectum praetorio. privilegia omnia paucis concessa personis in perniciem plurimorum in irritum devocentur omnesque huius modi immunitates qui quacumque ambitione meruerunt, ad aequale provincialium ceterorum consortium reducantur prositque iugatio rei publicae hactenus suspensa. et quo libentius adquiescant, proprio aequanimitatem docemus exemplo id contemptui haberi, quod immune hactenus habeatur facile persuademus ab omnibus faciendum esse quod fecimus. igitur sinceritas tua id ipsum per omnem italiam, tum etiam per urbicarias africanasque regiones ac per omne illyricum praelata oraculi huius auctoritate firmabit. dat. xiiii kal. feb. mediolano merobaude ii et saturnino conss. (383 ian. [?] 19).
CTh.11.14.0. De conditis in publicis horreis
CTh.11.14.1
Impp. valentinianus et valens aa. ad volusianum praefectum urbi. cavens, ne urbaniciani officiales annonariis necessitatibus misceantur, omnia participe praefecto annonae disponas ac iubeas ad curam propriam revocari. ante omnia autem quae in horreis habentur expendi volumus, ita ut non prius ad frumentum tendatur expensio, quod sub praefectura tua urbis horreis infertur, quam vetera condita fuerint erogata. si forte vetustate species ita corrupta est, ut per semet erogari sine querella non possit, eidem ex nova portione misceatur, cuius adiectione corruptio velata damnum fisco non faciat. ad istud autem negotium arbitratu ac iudicio tuo nobilis prudens fidelis optime sibi conscius pro integritatis meritis adponatur custos ac mensor, qui vel frumenta modio metiatur vel iustis aestimationibus colligat, quanta habeantur in condito. dat. vi id. april. divo ioviano et varroniano conss. (364 [365?] apr. [?] 8).
CTh.11.14.2
Impp. arcadius et honorius aa. florentino praefecto urbi. nihil prius ex horreis consequantur, quam omnis canon, qui antiquitus est institutus, fuerit completus; cognoscente officio urbicariae praefecturae decem libris auri esse multandum, si quae decrevimus, fuerint temerata. dat. vi kal. ian. mediolano arcadio iiii et honorio iii aa. conss. (396 dec. 27).
CTh.11.14.3
Idem aa. anatolio praefecto praetorio illyrici. nulli posthac horreaticas species contingendi copia praebeatur. sin vero quisquam temerator horreorum extiterit, qui sibi ex praedictis aliquid audeat usurpare, hanc poenam sciat nostro arbitrio definitam, ut deportationis poenae subiectus totius substantiae cogatur subire iacturam. dat. vii id. iul. constantinopoli caesario et attico conss. (397 iul. 9).
CTh.11.15.0. De publica comparatione
CTh.11.15.1
Imp. constantius a. ad senatum. ad comparationem diversarum specierum, quod synoneton appellatur, actores procuratoresque senatorum per diversas provincias nullam inquietudinem tolerent. dat. v non. mai. tauro et florentio conss. (361 mai. 3).
CTh.11.15.2
Imppp. gratianus, valentinianus et theodosius aaa. cunctos formari plenius conveniet, ut in speciebus etiam annonariis, quae a provincialibus sub transactione comparationis pretio expeti solent, sciant nullam sibi necessitatem indictionis imponi, sed huius adscriptionis necessitatem sublatam, mox ab amplissima praefectura pretiis competentibus destinandis. ut nihil trahatur in debitis, quod aut speretur aut promittatur quando solvendum, unusquisque provincialium nostrorum arbitratu proprio et mente devota species petitas isdem pretiis, quae in foro rerum venalium habebuntur, libens praestet ac distrahat, ita ut prius vendendas det species, quam omne, quod in rationem distractionis venerit, aurum fuerit consecutus; potiorum tantum, id est possessorum domibus delegatis, quibus tamen cohortatio imponitur, non necessitas imperatur, ut consensum facilem praebeant super speciebus annonariis distrahendis. haec autem adscriptio inferiores vel plebeios non tenebit, ut usibus publicis profuturas distrahant fruges. proposita prid. kal. feb. beryto richomere et clearcho conss. (384 ian. 31).
CTh.11.16.0. De extraordinariis sive sordidis muneribus
CTh.11.16.1
Imp. constantinus a. ad catullinum proconsulem africae. patrimoniales fundos extraordinariis oneribus vel mediae aut tertiae portionis obsequiis fatigari non convenit, cum eosdem et auri speciem et frumenti plurimum modum constet persolvere, ita ut qui violare statuta temptaverit puniatur. proposita vi kal. sep. karthagine constantino a. v et licinio conss. (319 [?] aug. 27).
CTh.11.16.2
Idem a. ad ulpium flavianum consularem aemiliae et liguriae. ab extraordinariis omnibus fundi patrimoniales adque emphyteuticarii per italiam nostram constituti habeantur immunes, ut canonica tantum et consueta dependant ad similitudinem per africam possessorum. dat. xii kal. iun., lecta aput acta severo et rufino conss. (323 mai. 21).
CTh.11.16.3
Idem a. ad edictum calchedoniensium et macedoniensium. quotienscumque aliquam adscriptionem fieri necesse est, rectorum consiliis et dispositione uniuscuiusque civitatis fiat adscriptio, ne libidini et commodo potiorum multitudo mediocrium subiecta gravibus et iniquissimis adficiatur iniuriis. accepta viii kal. mai. crispo iii et constantino iii aa. conss. (324 apr. 24).
CTh.11.16.4
Idem a. ad aemilianum praefectum praetorio. extraordinariorum munerum distributio non est principalibus committenda, ideoque rectores provinciarum monendi sunt, ut eam distributionem ipsi celebrent manuque propria perscribant adque encauto nomina adnectant, ea forma servata, ut primo a potioribus, dein a mediocribus adque infimis quae sunt danda praestentur. neque umquam sationibus vel colligendis frugibus insistens agricola ad extraordinaria onera trahatur, cum providentiae sit opportuno tempore his necessitatibus satisfacere. quae res neglecta vicariorum tuorum verecundiam tangit, ad rectorum autem officiorum capita venietur. manu autem sua rectores scribere debebunt, quid opus sit et in qua necessitate per singula capita vel quantae angariae vel quantae operae vel quae aut in quanto modo praebendae sint, ut recognovisse se scribant, exactionis praedicto ordine inter ditiores mediocres atque infimos observando. lecta vii id. mai. romae ianuarino et iusto conss. (328 mai. 9).
CTh.11.16.5
Imp. constantius a. ad italicum. privatas res nostras ab universis muneribus sordidis placet esse immunes neque earum conductores nec colonos ad sordida vel extraordinaria munera vel superindictiones aliquas conveniri. et cetera. dat. viii kal. feb. bononiae placido et romulo conss. (343 ian. 25).
CTh.11.16.6
Impp. constantius et constans aa. ad beronicianum vicarium asiae. palatini et constantinopolitani cives pro capitibus seu iugis suis tantum pensitationem atque obsequia recognoscant, extraordinariis et temonariis oneribus liberati. dat. non. mai. constantinopoli constantio iiii et constante iii aa. conss. (346 mai. 7).
CTh.11.16.7
Idem a. et iulianus c. ad populum. sola iubemus exigi, quae factis a nobis indictionibus aliisve praeceptis continentur et quae anniversaria consuetudine antiquitus postulantur: aut, si inexcusabilis necessitas quiddam novum exigat nec dilationem publica utilitas patiatur, referri a ceteris iudicibus ad viros clarissimos praefectos praetorio et eorum arbitrio flagitanda deposci statimque id nostrae intimari clementiae. itaque iudicem, qui ultra iussa aliquid postulaverit, duplum iubemus inferre, officium vero eius quadruplum, viro clarissimo largitionum comite huic exactioni imminente, cum primum ad nos vel praefectos praetorio fuerit querella delata et facinus revelatum, ut et laesi nobis auctoribus aut praefectis recipiant, quod per arbitrium iudicis amiserant. dat. iiii non. april. mediolano constantio a. viii et iuliano c. conss. (356 apr. 2).
CTh.11.16.8
Idem a. et caes. ad taurum praefectum praetorio. placet nullum omnino iudicem de cetero provincialibus inferendum aliquid indicere, ut ea tantum sedulo cunctorum studio pensitentur, quae canonis instituti forma complectitur vel nostra clementia decernit inferenda vel delegatione sollemniter sanciente vel epistulis praecedentibus. sed si quid urguere forsitan coeperit, referri ad celsitudinem tuam statuimus et auctore te fieri et eo persoluto referri ad scientiam nostram, ut nobis iubentibus roboretur. de ceteris quae prospici oportet ante plurimum temporis, insinuetur nobis tempore indictionis ex more promendae. quippe suggerit ratio eius omnia serie contineri. ideoque tituli pensitandi semper ad nostram scientiam perferantur, ut indictione anniversariis vicibus emissa iubeamus inferri merito pensitanda. si quid autem arbitrio suo descripserit provinciales vel exegerit, in duplum inferet et officium eius quadruplum cogetur expendere, super exigenda condemnatione comite largitionum curante. dat. kal. april. mediolano constantio a. viiii et iuliano caes. ii conss. (357 apr. 1).
CTh.11.16.9
Idem a. et caes. ad taurum praefectum praetorio. exemplo africae debent fundi patrimoniales et emphyteutici per italiam constituti ab extraordinariis omnibus excusari. non enim per italiam tantum, sed etiam per urbicarias regiones et siciliam patrimonialium et emphyteuticorum fundorum vires servandas esse perspeximus. proposita romae vii kal. mart. eusebio et hypatio conss. (359 febr. 23).
CTh.11.16.10
Imp. iulianus a. secundo praefecto praetorio. nihil provincialibus indici sine nostra scientia fas est neque rursus ex his quae sunt indicta referri. omnia igitur, quae consuetudo vel dispositio nostra amplectitur, hoc est cursum publicum, translationes, itinerum sollicitudines ceteraque similia cuncti possessores implere pariter compellantur. et cetera. proposita iii id. mart. constantinopoli mamertino et nevitta conss. (362 mart. 13).
CTh.11.16.11 [=brev.11.6.1]
Impp. valent. et valens aa. secundo pf. p. nihil a provincialibus extraordinaria patimur indictione deposci. caveat igitur magnifica auctoritas tua, ne praeter ea, quae a mansuetudine nostra patuerit indicta, tenuiorum oneret functionem; ut, si quis usurpatoria temeritate amplius aliquid fuerit conatus exigere, obnoxius quadrupli repetitione teneatur. quae severitas iussionis ad ordinariorum iudicum officiorumque terrorem debebit excurrere, ut, si eorum vel gratiosa conniventia vel ignobili dissimulatione temeritas admiserit curialis, eos quoque damni similis poena castiget. dat. xiv. kal. april. constantinopoli, valentin. et valente aa. coss.
interpretatio. haec lex hoc praecipit, nihil debere a provincialibus de superindicticiis titulis peti, nisi ea tantum, quae a rerum dominis indicta constiterit. et hoc iubet, ut quicumque* aliquid superexigendum crediderit, quadrupli redhibitione componat. sed et ad ordinarios iudices hanc inquisitionem iubet excurrere, ut etiam si quid in provinciis eorum a quibuscumque* personis aut curialibus factum est, etiam eos similis damni poena castiget
CTh.11.16.12
Imppp. gratianus, valentinianus et theodosius aaa. ad theodorum comitem rerum privatarum. ad virum clarissimum et illustrem praefectum praetorio italiae scripta porreximus, ut ab actoribus et conductoribus patrimonii nostri atque ab his, qui iure perpetuo possederunt, extraordinarii muneris cessaret iniuria neque suburbicariis partibus tironum immineret exactio. sane praestantia tua providere debebit, quatenus frumenti et equorum maturetur exactio. dat. xv kal. april. treviris gratiano v et theodosio i aa. conss. (380 mart. 18).
CTh.11.16.13
Idem aaa. ad hypatium praefectum praetorio. privatae rei nostrae privilegiis permanentibus nihil extra ordinem praedia iure perpetuo consignata sustineant neque adiectis saepius ac praeter primum delegationis canonem postulatis adficiantur impendiis, quandoquidem neque aurario canoni sub privilegiis aestimato aliquid ex ea iubentibus nobis praebitionum diversitate decutitur et pari cum ceteris aestimari sorte non convenit, quos praeter annonarias functiones aestimata perpetuo pensionum praerogativa nexuerint. proposita karthagine id. april. post cons. syagrii et eucherii. (382 [383] apr. 13).
CTh.11.16.14
Idem aaa. ad syagrium praefectum praetorio. eos, qui cum honore comitum, nomine magistrorum, memoriae praefuerint vel epistulis vel libellis, item eos, qui ibidem peragendis signandisque responsis nostrae mansuetudine obsecundant, omnium vilium munerum ac totius capitulariae sive, ut rem quam volumus intellegi communi denuntiatione signemus, temonariae functionis fieri iubemus exsortes, ita ut eorum uniuscuiusque adscriptio excusetur, non ut onus alterius excipiat, si etiam eius summae sit, ut recipere possit adiunctos, sed aut suum tantum munus agnoscat aut, si complacito opus est, magis alteri ipse societur quam eidem alter adnectatur. hi igitur, qui ex eo gradu e palatio nostro abscesserint, adesse sibi competentia privilegia glorientur; qui vero superioribus dignitatibus creverint, nihilo minus huius loci privilegia praesto sibi fuisse laetentur. lecta iii kal. sep. capuae antonio et syagrio conss. (382 aug. 30).
CTh.11.16.15
Idem aaa. ad hypatium praefectum praetorio. maximarum culmina dignitatum, consistoriani quoque comites, notarii etiam nostri et cubicularii omnes atque ex cubiculariis ab omnibus sordidis muneribus vindicentur; ceteros autem palatina vel militari intra palatium praerogativa munitos ita demum privilegium simile contingat, si prioribus statutis se ad eiusmodi exceptionem docuerint pertinere, ut non singulis indulta personis, sed in commune dignitati vel corpori eiusmodi beneficia doceantur fuisse concessa: circa ecclesias, rhetores atque grammaticos eruditionis utriusque vetusto more durante. sane rerum extraordinariarum munus ab omnibus omnino magnificentia tua sciat esse poscendum nec posthac aut petitionem aut usurpationem cuiquam meminerit profuturam. sordidorum vero munerum talis exceptio sit, ut patrimoniis dignitatum superius digestarum nec conficiendi pollinis cura mandetur aut panis excoctio aut obsequium pistrini nec paraveredorum huiusmodi viris aut parangariarum praebitio mandetur, exceptis his, quibus ex more raeticus limes includitur vel expeditionis illyricae pro necessitate vel tempore utilitas adiuvatur. operarum atque artificum diversorum, excoquendae etiam calcis obsequia nulla de talibus adiumenta poscantur; materiam, lignum atque tabulata exceptorum virorum patrimonia non praebeant; carbonis quoque, nisi eum, quem moneta sollemniter vel fabricatio secundum veterem morem poscit armorum, ab huiusmodi viris praebitio desistat; publicis vel sacris aedibus construendis atque reparandis, hospitalium domorum minime curae subiaceant; viarum et pontium tales sollicitudo non oneret capituli atque temonis necessitas nulla mandetur; legatis atque allectis sumptus possessio huiusmodi privilegiis munita non ferat. hoc tamen his patrimoniis prosit, quae dignitatem proprio videntur nomine possidere, ita ut personis ac dignitatibus indulta beneficia tamdiu unicuique, quamdiu superfuerit, suffragentur. omnes autem, quorum dignitates atque personas hac lege perstringimus, non solum quamdiu militaverint, verum etiam post missionem atque etiam eos, qui simili honore perfuncti sunt, generali praerogativa a praebitione sordidorum munerum vindicamus. dat. v id. dec. antonio et syagrio conss. (382 dec. 9).
CTh.11.16.16
Imppp. valentinianus, theodosius et arcadius aaa. ad neoterium praefectum praetorio. sordidorum munerum excusatio delata personis ad heredem successoremve transire non potest. neque enim potest esse perpetuum, quod non rebus sed personis contemplatione dignitatis adque militiae indulsisse nos constat. igitur ne superindictorum nomine cuiusvis domus minus praestet neve quis id audeat postulare, oraculi nostri definitione sancimus. dat. xviii kal. mai. mediolano arcadio a. i et bautone conss. (385 apr. 14).
CTh.11.16.17
Idem aaa. ad principium praefectum praetorio. cogendarum intuitu pensionum a fundis patrimonialibus vel emphyteuticis extraordinaria functionum sarcina removeatur; capiti atque fortunis eorum iudicum atque officiorum, qui privilegia tanta temeraverint, discrimine minime defuturo, si similem rursus inquietudinem movere temptaverint. fundos enim tam patrimonialis iuris quam emphyteutici absque his, quae divali lege praecepta sunt, ad alia iubemus onera non vocari. dat. iii id. dec. aquileiae arcadio a. i et bautone conss. (385 dec. 11).
________________________________________
CTh.11.16.18
Imppp. valentinianus, theodosius et arcadius aaa. tatiano praefecto praetorio. extraordinariorum munerum beneficiis nullum omnino potiri iubemus, sed quidquid talis obsequii communis omnibus populis functio postularit, id ab omnibus indiscretum meritis atque personis iubemus impleri. neque sane deest, ubi vel meritorum privilegia vel dignitatum a communione vindicemus, si quidem ea munera, quae sordida nuncupantur, exceptas lege prohibeamus obire personas, scilicet ne ad eorum obsequia amplissimarum etiam militari fastigio nomina dignitatum vel consistoriani comites devocentur. quae simili privilegio ecclesiis, rhetoribus adque grammaticis institutionis utriusque largimur. ac ne in occulto lateat quae sit, munerum enumeratio sordidorum vocabulis ipsis signata respondet. eius igitur patrimonium, quem ab his obsequiis lex nostra defendit, cura conficiendi pollinis non habebit; nullam excoctionem panis agnoscet; nulla pistrinis obsequia dependet; operas atque artifices non praebebit; excoquendae ab eo calcis sollicitudo cessabit; non conferendis tabulatis obnoxia, non lignis, indultam quoque materiem sub eadem exceptione numerabit; nulla paraveredorum et parangariarum praebitione pulsabitur exceptis his, quas raetiarum limes, expeditiones illyricae, quas pastus translatio militaris vel pro necessitate vel pro sollemnitate deposcunt; carbonis ab eo illatio non cogetur, nisi vel monetalis cusio vel antiquo more necessaria fabricatio poscit armorum nullam sollicitudinem publicarum aedium vel sacrarum constituendarum reparandarumve suscipiet; nulla pontium vel viarum constructione retinebitur; temonis sive capituli onera non sentiet; allectis atque legatis nihil in sumptuum collatione numerabit. quae universa ita enumerati viri ad suum noverint privilegium pertinere, ut ea nec uxorum facultatibus indulta congnoscant et suis patrimoniis cum vivendi circumscripta temporibus. neque enim ea, quae laborum contemplatione singulis sunt delata personis, heres poterit vindicare securus. dat. iii non. iul. mediolano valentiniano a. iiii et neoterio conss. (390 iul. 5).
CTh.11.16.19
Idem aaa. tatiano praefecto praetorio orientis. eam legem, quam de extraordinariis sordidisque muneribus expressis vocabulis functionum et insignibus dignitatum sine ulla ambage praescripsimus, ita circa eos, in quos nostra munera redundarunt, servandam esse praecipimus, ut isdem beneficiis non quamdiu militaverint, sed quamdiu vixerint perfruantur. dat. xi kal. april. mediolano tatiano et symmacho conss. (391 mart. 22).
CTh.11.16.20
Impp. arcadius et honorius aa. messiano comiti rerum privatarum. evidenter atque absolute iubemus, ne fundi ad patrimonium nostrum pertinentes, seu conductionis titulo seu perpetuo iure teneantur, aliquid praeter ordinem superindicti vel pretii petiti nomine vel de sordidis quibuscumque muneribus agnoscant. nam hoc et a divis principibus impetratum est et a nostra serenitate reparatum. quisquis igitur iudicum contra fecerit, quinque pondo auri de facultatibus, alia de officiis suis, totidem et de curialibus, qui exsequi male iussa festinant, noverit eruenda. dat. xvii kal. iul. mediolano olybrio et probino conss. (395 [?] iun. 15).
CTh.11.16.21
Idem aa. theodoro praefecto praetorio. privilegia venerabilis ecclesiae, quae divi principes contulerunt, inminui non oportet: proinde etiam quae circa urbis romae episcopum, observatio intemerata custodiet, ita ut nihil extraordinarii muneris ecclesia vel sordidae functionis agnoscat. et cetera. dat. prid. kal. feb. mediolano caesario et attico conss. (397 ian. 31).
CTh.11.16.22
Idem aa. theodoro praefecto praetorio. privilegia venerabilis ecclesiae inminui non patimur, ita ut nihil extraordinarii muneris ecclesiae vel sordidae functionis agnoscant. quidquid igitur praeceptis veteribus reverentia religionis obtinuit, mutilari etiam poenae interminatione prohibemus; ita ut hi quoque qui ecclesiae obtemperant his, quibus cautum est, beneficiis perfruantur. dat. prid. id. iun. mediolano caesario et attico conss. (397 iun. 12).
CTh.11.16.23
Idem aa. et theodosius a. melitio praefecto praetorio. post alia: ab illustribus personis sordida munera et extraordinariae necessitatis damna removemus. et cetera. dat. xv kal. mar. ravennae dd. nn. honorio viiii et theodosio v aa. conss. (412 [409] febr. [?] 15).
CTh.11.17.0. De equorum collatione
CTh.11.17.1
Impp. valentinianus et valens aa. alexandrino comiti rerum privatarum. viceni et terni solidi per singulos equos, qui a colonis atque ab obnoxiis exiguntur, ipsi magis iugiter, quam fraude procuratorum nostrorum equi, offerantur. dat. iii kal. iun. marcianopoli lupicino et iovino conss. (367 mai. 30).
CTh.11.17.2
Impp. arcadius et honorius aa. pompeiano proconsuli africae. sicut dudum praeceptum est, quam primum equorum, qui curatoricio nomine flagitantur, in pretio maturetur exactio, ita ut viceni quidem solidi pro singulis equis a provincialibus exigantur, septeni vero contubernalibus ministrentur. dat. id. feb. mediolano vincentio et fravito conss. (401 febr. 13).
CTh.11.17.3
Idem aa. praefectis praetorio et comiti sacrarum largitionum. equos canonicos militares dioeceseos africanae secundum subiectam notitiam singularum provinciarum ex praesenti duodecima indictione iussimus adaerari, in tribuendis viris clarissimis comitibus stabuli sportulis in binis solidis pro singulis equis servari consuetudinem decernentes. quam formam quodannis observari praecipimus, ut secundum postulationem gaudenti viri clarissimi comitis africae devotissimo militi septeni solidi pro equis singulis tribuantur. dat. xii kal. april. mediolano vincentio et fravito conss. (401 mart. 21).
CTh.11.17.4
Impp. honorius et theodosius aa. herculio praefecto praetorio. constructioni murorum et comparationi transvectionique specierum universi sine ullo privilegio coartentur ad necessitates illyricianas: nam in his dumtaxat titulis nullum sub quodam cessare privilegii velamento censemus, sed sub hac condicione, cum tempus exegerit, huiusmodi collationi subcumbant, ut non tantum requiratur idoneus, verum universi pro portione suae possessionis iugationisque ad haec munia coartentur et a summis sarcina ad infimos usque decurrat. dat. iii id. april. constantinopoli basso et philippo conss. (408 apr. 11).
CTh.11.18.0. Qui a praebitione tironum et equorum excusentur
CTh.11.18.1
Impp. honorius et theodosius aa. melitio praefecto praetorio. tirones, quorum pretia exhausti aerarii necessitas flagitavit, praebere nolumus illustres viros praefectos, cum gerunt infulas dignitatis vel cum sublimem egerint praefecturam; non magistros militum vel comites domesticorum simile munus adstringat, neque enim tirones de facultatibus eorum poscendi sunt, quorum virtus triumphis nostris subiugat de hoste captivos; non praepositum vel primicerium sacri cubiculi, non castrensem, non comitem sacrae vestis, non ceteros cubicularios, non magistrum officiorum, quaestorem vel comites sacri ac privati aerarii illustres, non virum spectabilem primicerium notariorum, non consistorianos comites ac scriniorum magistros vel tribunos et notarios eadem damni multa percellet; non viros spectabiles comites archiatrorum, non comites stabuli, curapalatii, scholares, proximos scriniorum eademque scrinia, comites dispositionum, decuriones, magistrum admissionum et ceteras similes comitum laboribus nostris socias dignitates eiusdem praestationis sors teneat; non tribunos vel praepositos militares post testimonium inveteratae militiae. habeant in commune omnes, sive dum administrant seu postquam administraverint, debitum regiae liberalitatis officium; nemo tirones equos vel praestationem aurariam vereatur, quem sub legis nostrae sanctione prosequimur. illos tantum tironum atque auri munus adstringat, quos honorarios vocavit antiquitas vel qui fasces civilium partium consecuti nulla prius laboribus rudimenta posuerunt. de ipsis etiam militaris nominis viris eos praepositos vel tribunos a privilegiis esse convenit alienos, qui castrorum expertes habentur nec in hostem martio aere caluerunt. dat. xv kal. mart. ravennae honorio viii et theodosio iii aa. conss. (409 [412] febr. 15).
CTh.11.19.0. De collatione fundorum patrimonialium vel emphyteuticorum et rei privatae
CTh.11.19.1
Imp. constantinus a. ad dometium dracontium. quotiens plures fundum patrimonialem possident, pro portionibus fieri a singulis non vetetur illatio. quorundam enim probata industria ceterorum culpa poterit coherceri. dat. xv kal. mai. sirmi, accepta xv kal. iun. karthagine crispo ii et constantino ii conss. (321 apr. 17).
CTh.11.19.2
Imp. iulianus a. omnes, qui patrimoniales fundos retinent, pro his conveniendi sunt ad universorum munerum functiones, sicut unumquemque privatorum necessitas publicae pensitationis adstringit. et cetera. dat. v kal. april. mamertino et nevitta conss. (362 mart. 28).
CTh.11.19.3
Impp. valentinianus et valens aa. provincialibus byzacenis. ab emphyteuticariis possessoribus annonariam quidem solutionem per quattuor menses ita statuimus procurari, ut circa ultimos anni terminos paria concludantur; aurum vero non ex die x kal. dec. in prid. kalendarum ianuariarum, sed per annum solidum, prout quisque pendere potuerit, inferetur. dat. id. sep. aquileiae divo ioviano et varroniano conss. (364 sept. 12).
CTh.11.19.4
Impp. arcadius et honorius aa. firmino comiti sacrarum largitionum. post alia: qui praedia patrimonialia et emphyteutica, privatae quoque rei perpetuo iure retinent et dominici actores augmenti et superindicticii et onerum raeticorum dicuntur mediam nolle solvere pensionem. igitur iubemus, ut moniti rationales sciant ea, quae a divae memoriae valentiniano constituta sunt, quam primitus esse servanda. dat. viiii kal. iun. mediolano honorio a. iiii et eutychiano conss. (398 mai. 24).
CTh.11.20.0. De collatione donatarum vel relevatarum possessionum
CTh.11.20.1
Imp. iulianus a. aginatio consulari byzacenae. admodum nobis videtur absurdum et a nostrorum temporum tranquillitate submotum, ut ii, qui proscriptionis sortem pertulerunt, ad exemplum eorum, qui fundos donatos sacra liberalitate tenuerunt, auri atque argenti collationi redderentur obnoxii, quae sub divae memoriae constantio adscripta est, cum multum intersit inter eum, qui principali munificentia perfruitur, et eos, qui propria recuperare meruerunt. dat. prid. id. novemb. mampsystae iuliano a. iiii et sallustio conss. (363 nov. 12).
CTh.11.20.2
Impp. valentinianus et valens aa. ad mamertinum praefectum praetorio. eos, qui rem paternam vel suam a fisco recuperare meruerunt, a collatione auri atque argenti, quae adscripta est et his, qui aliquid a sacra liberalitate meruerunt, tutos defensosque servari praecipimus. dat. vi kal. mai. divo ioviano et varroniano conss. (364 apr. 26).
CTh.11.20.3
Impp. arcadius et honorius aa. hadriano praefecto praetorio. exigua quodammodo aedificiorum pensitatio nullum erga possessiones suas superindicti oneris pondus agnoscat. per omnes autem civitates municipia vicos castella ex horreis balneis ergasteriis tabernis domibus cenaculis, salinis etiam omnibus praeter mancipum, quae populi romani lavacris inserviunt, vel his, quae in memoratis locis sub pensionis locatione retinentur, nullius excepta persona unius anni, hoc est tertiae indictionis devotione congrua a locorum dominis pensio conferatur, excepta scilicet aeternabili urbe, quam ab huiusmodi munere reverentia propriae maiestatis excusat. ea videlicet ratione servata, ut, si qui dominorum defuerit, vel a procuratoribus vel ab his qui haec loca sub conductione detentant, id quod praeceptum est inferatur dominorum rationibus imputandum, ea condicione servata, ut sciant tantum, quantum ipsi percipere consuerunt, omni maturitate oportere conferre. dat. iii non. octob. ravennae stilichone et aureliano conss. (400 [405] oct. 5).
CTh.11.20.4pr.
Impp. honorius et theodosius aa. trygetio comiti rerum privatarum. largitates tam nostrae clementiae quam retro principum ex eo tempore, quo in bene meritos de re publica conferuntur, tenere perpetem firmitatem praecipimus, ut, quod unusquisque meruit et recte transmisit, nec ad heredem nec ad originem filiorum nepotumve sollicitudinem revocetur; nec quisquam pro his possessionibus, quae largitate principali iam dudum in singulos quosque collatae sunt, damnosae conventionis molestiam pertimescat. (423 mai. 19).
CTh.11.20.4.1
Sane, quod non optamus, si umquam extiterit tanta necessitas, ut aliquid in adiumentum aerarii nostri publica requirat expensa, adiuvari nos biennali pensione praecipimus, quae non gravat possessorem, ut et temporum rationem et possessionis, de cuius non potest soliditate dubitari, ante oculos collocemus. ideoque si quando in dono datis intra quinquennium possidentem necessitas dandi forte reppererit, hunc a collatione esse iubemus alienum si vero post quinquennium intra decem annorum spatia fuerit possessor inventus, mediam biennalis pensionis inferat portionem. ii vero, qui supra decennium dono data inventi fuerint praedia possidere, si emerserit ulla necessitas, integra biennali nos adiuvent pensione. (423 mai. 19).
CTh.11.20.4.2
Quod si contra hanc formam scientia iudicis vel exsecutoris conventio pulsandum intra haec tempora iudicaverit possessorem, ad multam sexaginta librarum auri persolvendam se noverint adstringendos. nec officium palatinum hac excusatione utatur, ut paucos esse adserat, ad quorum partes et scrinium haec cura pertineat, sed omnes omnium scriniorum totius militiae, quod sub privato meret aerario, ad praescriptam poenam se noverint adtinendos, ita ut primates praeter damnum etiam cinguli amissione multentur, si cuiquam providentiam simulanti consensum in hac suggestione aut instructionem praebuerint. (423 mai. 19).
CTh.11.20.4.3
Ipsum enim codicem causam concussionis et fraudis et universa scripturarum genera tali conexa negotio, ne vestigia timoris posthac ulla remaneant, in conventu provincialium flammis iubemus exuri eademque poena, si posthac ulla extiterit, quod in ipsa aliave provincia huiusmodi adserat se proferre documentum, pro publica quiete deperire. proposita in foro traiani xiiii kal. iun. asclepiodoto et mariniano conss. (423 mai. 19).
CTh.11.20.5pr.
Imp. theodosius a. asclepiodoto praefecto praetorio. ab universis, qui post obitum divi avi clementiae meae ex munificentia tam divae recordationis patris ac patrui mei quam etiam serenitatis meae fundos cuiuslibet iuris petiverunt, sub hac dispositione reditus conferantur, ut, quicumque a praesenti die triennio possident, unius anni habentes immunitatem pro reliquo biennio medii anni conferant reditus; ex triennio vero usque quinquennium, unius anni; a quinquennio usque ad decennium, biennii; a decennio et ultra, triennii. in qua dispositione etiam ii habebuntur, qui dempto canone possessiones cuiuslibet iuris donationis obtinent titulo aut, cum essent domini possessionum, canonem ex parte vel integrum adimi exoraverunt, ita tamen, ut, qui fundum dempto canone accepit, reditus universos, quos ipse percepit, iuxta datam dispositionem temporis solvat; qui vero dominus constitutus possessionis tantum canonis promeruit relevationem, canonem tantum pro data forma, hoc est aut dimidii anni aut unius aut biennii aut triennii, solvat; eadem ratione etiam illis tenendis, qui relevationem iugationis ex simplici beneficio meruerunt. sane qui inspectorem specialem ac si de ieiunis ac desertis possessionibus, accepisse dicuntur, electionem a sede culminis tui propositam amplectantur et aut solvant, ut dictum est, quod nunc consequuntur lucri pro rata temporum ratione, aut, si hoc moleste tulerint, patiantur denuo alios inspectores dirigi. (424 mai. 13).
CTh.11.20.5.1
Quod si qui ex possessionibus principali sibi quondam liberalitate donatis postmodum quasdam aliis aut venumdedit aut et ipse donavit, pro his quidem, quae venditae probabuntur, ille se statutis praesentibus obnoxium esse cognoscat, qui videtur pretium consecutus. cui vero non vendita, sed legitime donata vel iure successionis adquisita possessio est, is profecto debebit iustius adtineri ad illa praestanda iuxta tempora praefinita, qui adipisci in praesenti ex donata sibimet possessione monstratur. qui vero alterius nomine ex munificentia principali donatos obtinet fundos quique relevationis vel peraequationis beneficium simili modo consecutus ostenditur, ipse ad huiusmodi solutionem debebit adstringi, qui non ut petitor, sed ut dominus et possessor rei poterit adprobari. vel certe si hoc casu quodam patere forsitan non valebit, ab ipsa possessione, quae vel donata vel peraequata aut relevata est, supra dicti fructus beneficii conferantur. (424 mai. 13).
CTh.11.20.5.2
Scituris cunctis, quod, quisquis praedictam praestationem intra quattuor menses, ex quo fuerit admonitus, inferre distulerit, ipsas possessiones, quae donatae eidem videntur, amittet, ii vero, qui certum quid collationis seu functionis indictae pro temporali possessione praestiterint, pleno in posterum beneficii principalis, quod aliquando meruerunt, munere perfruentur. dat. iii id. mai. constantinopoli victore v. c. cons. (424 mai. 13).
CTh.11.20.6pr.
Impp. theodosius et valentinianus aa. antiocho praefecto praetorio. eorum iugorum sive capitum sive quo alio nomine nuncupantur privati iuris vel patrimonialis sive civilis sive templorum, quae a principio imperii divae recordationis arcadii genitoris mei ex petitionibus diversorum vel ultro datis adnotationibusque in praesentem diem qualitercumque relevata sunt vel adaerata levius vel de patrimoniali iure ad privatam vel in aurariam aerariam atque ferrariam praestationem translata, quinta pars commodi, quod ex eo beneficio ad dominos fundorum pervenit, ex eodem tempore exacta pro aestimatis per singulos annos habitis arcae et sacrarum largitionum viribus ex aequo societur. exceptis his, quae in capitatione humana atque animalium diversis qualitercumque concessa sunt, ita ut omnium, quae praedicto tempore atque etiam sub inclytae recordationis avo nostro in terrena sive animarum discriptione relevata sunt usque ad quadringentorum iugorum sive capitum quantitatem pars dimidia publicis censibus adiungatur, ut, si quidem usque ad quadringenta iuga vel capita relevatio facta est, dimidia tantum pars fisco reddatur, si vero amplius aliquid relevatum est, usque ad ducentorum iugorum vel capitum aput beneficium consecutos relevatio firma permaneat, reliqua omnia publicis censibus refundantur. aut enim intra ducentorum numerum pro rata partis dimidiae portione unumquemque relevari conveniet aut ultra eundem minime ad dispendium publicum praestita relevatione abuti, sive in una sive in diversis provinciis vel suo vel interposito nomine huiusmodi beneficium impetravit. nisi si quis se pro fundis sterilibus ac desertis maioris etiam adscriptionis relevationem iuste meruisse firmaverit et inspectore seu peraequatore misso probaverit, non iam secundum nostrum beneficium, quod usque ad ducenta iuga vel capita pro dimidia parte indulsimus, sed pro inspectionis futurae veritate ac fide tributa publica soluturus. (430 dec. [?] 31).
CTh.11.20.6.1
Adaeratis etiam et qualitercumque translatis ex quarta decima feliciter futura indictione translatione vel adaeratione servata modum collationis imponi, qui consecutis partem quandam beneficii reservabit pro regionum diversitate factae adaerationis modum atque omnium, quae in huiusmodi rebus consideranda sunt, qualitatem praefectura amplissima disponente. (430 dec. [?] 31).
CTh.11.20.6.2
Illis solis ab hac discriptione a sublimitate tua sicut visum fuerit disponente penitus eximendis et in praesenti collationis modo mansuris, quae civitatibus vel curiis vel officiis in commune remissa sunt vel aliquando personarum magis indulta, sed ex dispositione amplissimae sedis tuae, si qua sit de relevatione suspicio, inspectioni verissimae subiciendis. (430 dec. [?] 31).
CTh.11.20.6.3
Exactionem vero quintae partis collationum ab exordio imperii divae memoriae patris mei, ut dictum est, iam nunc fieri ab his qui emerunt vel eorum heredibus, si solvendo sint, vel detentatoribus, pro quo quisque possedit tempore, ....Obiit, posterioribus vel novis dominis, ad quos relevata praedia devenerunt, contra suos auctores actionibus legitimis reservandis, neque penitus ullo sub quocumque privilegio dispositione hac eximendo. (430 dec. [?] 31).
CTh.11.20.6.4
Firmiter in futurum et sine ulla discriptionis molestia aput eos, qui meruerunt, divina indulgentia permansura, ita ut ne retractari quidem nec proferri in medium has rursus liceat rationes, completis his, quae in praesenti de causis singulis aut personis pro rerum necessitate statuta sunt. dat. prid. kal. ian. constantinopoli dd. nn. theodosio xiii et valentiniano iii aa. conss. (430 dec. [?] 31).
CTh.11.21.0. De collatione aeris
CTh.11.21.1pr.
Impp. valentinianus et valens aa. modesto praefecto praetorio. aes, quod dichoneutum vocatur, non modo deinceps largitionibus inferatur, verum de usu penitus et conversatione tollatur ac nemini publice hoc habere liceat. (371 apr. 7).
CTh.11.21.1.1
Et conflatores figurati aeris, adulteratores etiam monetae capitalis animadversio persequatur. dat. vii id. april. constantinopoli gratiano a. ii et probo conss. (371 apr. 7).
CTh.11.21.2
Impp. arcadius et honorius aa. hilario. aeris pretia, quae a provincialibus postulantur, ita exigi volumus, ut pro viginti quinque libris aeris solidus a possessore reddatur. dat. v kal. ian. mediolano arcadio iiii et honorio iii aa. conss. (396 dec. 28).
CTh.11.21.3
Imp. theodosius a. maximino comiti sacrarum largitionum. perpetuo sancimus generalique decreto, ne cui deinceps ex praecepto comitivae sedis vel per oraculum sacrum vel per divinas adnotationes numinis nostri in nummo vel in specie, nisi ita publica necessitas postularit, propria liceat tributa persolvere, sed ut magis aut ipsam speciem, si hoc usus exegerit, aut aurum, quod aestimatio certa constituit pro centenario aeris, huiusmodi possessor exsolvat. dat. v id. decemb. constantinopoli victore v. c. cons. (424 dec. 9).
CTh.11.22.0. Ne collationis translatio postuletur
CTh.ct.11.22.1
Impp. constantius et constans aa. philippo praefecto praetorio. plerique censum fundorum suorum iugorum ad alias civitates transferre curarunt. uniuscuiusque itaque civitatis censum in omnibus provinciis ad proprias civitates redire censuimus. dat. v kal. aug. constantio iiii et constante iii aa. conss. (346 iul. 28).
CTh.11.22.2
Imppp. gratianus, valentinianus et theodosius aaa. ad neoterium praefectum praetorio. habeat unaquaeque civitas consortem munerum, quem habuit in professione collegam. iugatio omnis, ubi est antiquitus adscripta, permaneat: redeat ad se alio in fraudem munerum translata iugatio. discant ordines, discant reliqui possessores mutato eo, quod non recte est impetratum, quem participem possidendi cognoverint, esse etiam in omnibus socium functionibus. proposita iiii non. mai. arcadio a. i et bautone conss. (385 mai. 4).
CTh.11.22.3
Imppp. valentinianus, theodosius et arcadius aaa. ad eusignium praefectum praetorio. transferat, qui orando meruerit ex iudicio tuae magnitudinis, in annonariis dumtaxat commeatibus ex alio loco ad urbem aliam professionem publicae functionis. qui diversis in urbibus non sufficiet respondere exactorum numero crebriori, ad unum, ubi magis possidet, iugationis reliquum modum sine publico detrimento exactorem transmittat. dat. xviii kal. mai. valentiniano a. iii et eutropio conss. (387 apr. 14).
CTh.11.22.4
Impp. honorius et theodosius aa. ad anthemium praefectum praetorio. nonnullos possessores exactionis consuetae more dissimulato eo temeritatis procedere cognovimus, ut quidam auctoritate rescriptionis elicita instantiam compulsorum eludant sub eo obtentu, quod sponte pronius inferant expetenda. qua usurpatione patefacta promulgamus, ut huiusmodi impetrationis novitate supplosa, quae vulgo autopractorium vocatur, universa pensitationis profligandae quae fuit reviviscat sollemnitas et curiales vel apparitio provincialis huius muneris vota procurent, exceptis his, quos eminentissimae tuae sedis specialiter consideratio digessit. dat. xiiii kal. iun. honorio viii et theodosio iii aa. conss. (409 mai. 19).
CTh.11.22.5
Idem a. herculio praefecto praetorio illyrici. quod olim meminimus constitutum, hac generali denuo legis praeceptione sancimus, ne cuiquam liceat praestationes possessionum ad aliud territorium ex alio transferre, sed omnibus modis in eo loci tributaria agnoscatur illatio, quem fides censuum retinet et necessitas publicae adscriptionis adstringit. quod si ulterius ab officio praefecturae praesentia vel priora statuta fuerint temerata, centum librarum auri multa ferietur, sed et singuli, qui nequaquam prohibitis temperabunt, viginti librarum auri dispendia sustinebunt. dat. viii kal. iul. constantinopoli varana v. c. cons. (410 mai. 25 vel iun. 24).
CTh.11.23.0. De protostasia
CTh.11.23.1
Imp. constantius a. ad senatum. protostasiae munus hactenus senatores imposita necessitate sustentent, ut isdem senatorum census implendae necessitatis contemplatione socientur nec cuiusquam alterius iuga aut capita senatorum censibus adgregentur, cum protostasiae munus ita debeant sustinere, ut ad eum numerum, quem ipsi censuali sorte sustentant, senatorum tantum censibus nexis eandem necessitatem debeant explicare. dat. v non. mai. tauro et florentio conss. (361 mai. 3).
CTh.11.23.2
Imp. iulianus a. sallustio praefecto praetorio. prototypias et exactiones in capitatione plebeia curialium munera et quidem inferiora esse minime dubitatur, atque ideo a senatoriis easdem domibus submoveri oportet. et cetera. dat. iii id. mart. constantinopoli mamertino et nevitta conss. (362 mart. 13).
CTh.11.23.3
Impp. arcadius et honorius aa. praesidi frygiae pacatianae. cessantibus his, quae quibusdam cuniculis et subreptionibus impetrata noscuntur, et salvis privilegiis dignitatum, gravitas tua universos faciat protostasiae subcumbere functioni, ut et officia publica maturius peragantur et privatorum merita ex hac distributione providentissime conserventur. dat. prid. kal. iul. constantinopoli arcadio a. iiii et honorio a. iii conss. (396 iun. 30).
CTh.11.23.4
Impp. arcadius et honorius aa. euthymio vicario asiae. qui ex primipilaribus sunt, protostasiae necessitatibus oboedire cogantur nec aliqua se obreptione subtrahere. dat. xii kal. ian. arcadio iiii et honorio iii aa. conss. (396 dec. 21).
CTh.11.24.0. De patrociniis vicorum
CTh.11.24.1
Imp. constantius a. et iulianus caes. helpidio. colonorum multitudinem indicasti per aegyptum constitutorum ad eorum sese, qui variis honoribus fulciuntur, ducum etiam patrocinia contulisse. universos itaque, quos tantum sibi claruerit temeritatis adsumere, ut praebeant latebram et defensione repromissa aditum implendae devotionis obclaudant, iubemus urgeri, ut debita, quaecumque vicani, quorum consortio recesserunt, e propriis facultatibus fisci docebuntur commodis intulisse, idem cogantur expendere. eos quoque, quos in defensionem suam videntur suscepisse, ab eorum patrocinio facias separari. dat. prid. non. feb. constantinopoli constantio a. x et iuliano caes. iii conss. (360 febr. 4).
CTh.11.24.2
Imppp. valentinianus, valens et gratianus aaa. ad auxonium praefectum praetorio. abstineant patrociniis agricolae subiugandi supplicio, si talia sibimet adiumenta commentis audacibus conquisierint. ii vero, qui propria patrocinia largiuntur, per singulos fundos, quotiens repperti fuerint, viginti et quinque auri libras dare debeant et non quantum patroni suscipere consuerant, sed dimidium eius fiscus adsumat. dat. prid. id. novemb. marcianopoli valentiniano et valente iii aa. conss. (370 [368?] nov. 12).
CTh.11.24.3
Impp. arcadius et honorius aa. heracliano comiti aegypti. quicumque ex officio tuo vel ex quocumque hominum ordine vicos in suum detecti fuerint patrocinium suscepisse, constitutas luent poenas. possessores autem competenter coherciti etiam inviti statutis imperialibus oboedire et muneribus publicis satisfacere cogantur. quoscumque autem vicos aut defensionis potentia aut multitudine sua fretos publicis muneribus constiterit obviare, ultioni, quam ratio ipsa dictabit, conveniet subiugari. dat. prid. kal. octob. olybrio et probino conss. (395 sept. 30).
CTh.11.24.4
Idem aa. eutychiano praefecto praetorio. censemus, ut, qui rusticis patrocinia praebere temptaverit, cuiuslibet ille fuerit dignitatis, sive magistri utriusque militiae sive comitis sive ex proconsulibus vel vicariis vel augustalibus vel tribunis sive ex ordine curiali vel cuiuslibet alterius dignitatis, quadraginta librarum auri se sciat dispendium pro singulorum fundorum praebito patrocinio subiturum, nisi ab hac postea temeritate discesserit. omnes ergo sciant non modo eos memorata multa feriendos, qui clientelam susceperint rusticorum, sed eos quoque, qui fraudandorum tributorum causa ad patrocinia solita fraude confugerint, duplum definitae multae dispendium subituros. dat. vi id. mart. constantinopoli theodoro v. c. cons. (399 mart. 10).
CTh.11.24.5
Idem aa. eutychiano praefecto praetorio. excellentia tua his legibus, quae de prohibendis patrociniis aliorum principum nomine promulgatae sunt, severiorem poenam nos addidisse cognoscat, scilicet ut, si quis agricolis vel vicanis propria possidentibus patrocinium reppertus fuerit ministrare, propriis facultatibus exuatur, his quoque agricolis terrarum suarum dispendio feriendis, qui ad patrocinia quaesita confugerint. dat. viii kal. iun. constantinopoli theodoro v. c. cons. (399 mai. 25).
CTh.11.24.6pr.
Impp. honorius et theodosius aa. aureliano praefecto praetorio. valerii, theodori et tharsacii examinatio conticiscat, illis dumtaxat sub augustaliano iudicio pulsandis, qui ex caesarii et attici consulatu possessiones sub patrocinio possidere coeperunt. quos tamen omnes functionibus publicis obsecundare censemus, ut patronorum nomen extinctum penitus iudicetur. possessiones autem athuc in suo statu constitutae penes priores possessores residebunt, si pro antiquitate census functiones publicas et liturgos, quos homologi coloni praestare noscuntur, pro rata sunt absque dubio cognituri. (415 dec. 3).
CTh.11.24.6.1
Metrocomiae vero in publico iure et integro perdurabunt, nec quisquam eas vel aliquid in his possidere temptaverit, nisi qui ante consulatum praefinitum coeperit procul dubio possidere, exceptis convicanis, quibus pensitanda pro fortunae condicione negare non possunt. (415 dec. 3).
CTh.11.24.6.2
Et quicumque in ipsis vicis terrulas contra morem fertiles possederunt, pro rata possessionis suae glebam inutilem et collationem eius et munera recusent. (415 dec. 3).
CTh.11.24.6.3
Ii sane, qui vicis quibus adscripti sunt derelictis, et qui homologi more gentilicio nuncupantur, ad alios seu vicos seu dominos transierunt, ad sedem desolati ruris constrictis detentatoribus redire cogantur, qui si exsequenda protraxerint, ad functiones eorum teneantur obnoxii et dominis restituant, quae pro his exsoluta constiterit. (415 dec. 3).
CTh.11.24.6.4
Et in earum metrocomiarum locum, quas temporis lapsus vel destituit vel viribus vacuavit, ex florentibus aliae subrogentur. (415 dec. 3).
CTh.11.24.6.5
Arurae quoque et possessiones, quas curiales quolibet pacto publicatis aput acta provincialia desideriis suis vel reliquerunt vel possidere alios permiserunt, penes eos, qui eas excoluerunt et functiones publicas recognoscunt, firmiter perdurabunt, nullam habentibus curialibus copiam repetendi. (415 dec. 3).
CTh.11.24.6.6
Quidquid autem in tempus usque dispositionis habitae a viro illustri decessore sublimitatis tuae ecclesiae venerabiles, id est constantinopolitana atque alexandrina possedisse deteguntur, id pro intuitu religionis ab his praecipimus firmiter retineri, sub ea videlicet sorte, ut in futurum functiones omnes, quas metrocomiae debent et publici vici pro antiquae capitationis professione debent, sciant procul dubio subeundas. (415 dec. 3).
CTh.11.24.6.7
Nequaquam cefalaeotis, irenarchis, logografis chomatum et ceteris liturgis sub quolibet patrocinii nomine publicis functionibus denegatis, nisi quid ex his quae exigenda sunt vel neglegentia vel contemptus distulerit. (415 dec. 3).
CTh.11.24.6.8
Metrocomias possidere nostro beneficio meruerunt, et publicos vicos committere compellantur. dat. iii non. decemb. honorio x et theodosio vi aa. conss. (415 dec. 3).
CTh.11.25.0. De quadrimenstruis brevibus
CTh.11.25.1
Imppp. theodosius, arcadius et honorius aaa. rufino praefecto praetorio. quotienscumque quadrimenstrui breves ab apparitoribus ducianis ad sedem vestrae celsitudinis destinantur, parilis notitia provinciali quoque tradatur officio, ut, priusquam ad iudicium vestrum examinanda mittantur, ibidem sub utrorumque praesentia conferantur, ut, qui perperam vel petita vel erogata notaverit, confutetur, ne discordante brevium modo in eorum damnum expensa revocetur, qui susceptionibus vel nominationibus obligati quae militum nomine petuntur exsolvant, nec imputari sibi quod exsolverint congemiscunt. dat. xii kal. iun. constantinopoli theodosio a. iii et abundantio conss. (393 mai. 21).
CTh.11.26.0. De discussoribus
CTh.11.26.1
Imppp. valentinianus, valens et gratianus aaa. ad artemium vicarium hispaniarum. quotiens in disceptatione constiterit inique discussionem fuisse confectam et fidem facti non poterit adprobare discussor, ipse in eodem titulo et in eodem modo ad solvendum protinus urgeatur, in quo alterum perperam fecerit debitorem. dat. prid. id. mai. valentiniano nb. p. et victore conss. (369 mai. 14).
CTh.11.26.2 [=brev.11.7.1]
Impp. arcad. et honor. aa. messalae pf. p. maximas praedas hoc pacto agi de provincialibus certum est, ut acceptae semel securitates et regestae polypticis a discussoribus vel apparitoribus denuo postulentur, non quod utilitas publica flagitat, sed ut, si casu est amissa securitas, maior praeda nascatur. decernimus itaque, ut, quando insertae securitates ratiociniis publicis continentur, rursus per iniuriam non petantur. dat. v. kal. dec. mediolano, stilicone et aureliano coss.
interpretatio. lex ista hoc iubet, in hoc maximam praedam exactores de provincialibus exercere, ut post emissas securitates iterum polypticos et securitates incipiant postulare, quod ab his non pro publica utilitate fieri, sed ut, si securitates inventae non fuerint, maior eis praeda nascatur. ideoque statuit, ut, si securitates ratiociniis publicis vel in polypticis exactorum continentur, iterum pro cupiditatis nequitia non petantur
CTh.11.27.0. De alimentis, quae inopes parentes de publico petere debent
CTh.11.27.1
Imp. constantinus a. ad ablavium. aereis tabulis vel cerussatis aut linteis mappis scripta per omnes civitates italiae proponatur lex, quae parentum manus a parricidio arceat votumque vertat in melius. officiumque tuum haec cura perstringat, ut, si quis parens adferat subolem, quam pro paupertate educare non possit, nec in alimentis nec in veste impertienda tardetur, cum educatio nascentis infantiae moras ferre non possit. ad quam rem et fiscum nostrum et rem privatam indiscreta iussimuas praebere obsequia. dat. iii id. mai. naisso constantino a. iiii et licinio iiii aa. conss. (315 mai. 13).
CTh.11.27.2
Idem a. menandro. provinciales egestate victus atque alimoniae inopia laborantes liberos suos vendere vel obpignorare cognovimus. quisquis igitur huiusmodi repperietur, qui nulla rei familiaris substantia fultus est quique liberos suos aegre ac difficile sustentet, per fiscum nostrum, antequam fiat calamitati obnoxius, adiuvetur, ita ut proconsules praesidesque et rationales per universam africam habeant potestatem et universis, quos adverterint in egestate miserabili constitutos, stipem necessariam largiantur atque ex horreis substantiam protinus tribuant competentem. abhorret enim nostris moribus, ut quemquam fame confici vel ad indignum facinus prorumpere concedamus. dat. prid. non. iul. romae probiano et iuliano conss. (322 iul. 6).
CTh.11.28.0. De indulgentiis debitorum
CTh.11.28.1
Imp. iulianus a. ad avitianum vicarium africae. excepto auro et argento cuncta reliqua indulgemus. dat. vii kal. nov. antiochiae, acc. xv kal. april. karthagine iuliano a. iiii et sallustio conss. (363 [362] oct. 26).
CTh.11.28.2
Impp. arcadius et honorius aa. dextro praefecto praetorio. quingenta viginti octo milia quadraginta duo iugera, quae campania provincia iuxta inspectorum relationem et veterum monumenta chartarum in desertis et squalidis locis habere dinoscitur, isdem provincialibus concessimus et chartas superfluae discriptionis cremari censemus. dat. viiii kal. april. mediolano olybrio et probino conss. (395 mart. 24).
CTh.11.28.3
Idem aa. andromacho praefecto urbi. omnium titulorum, sive qui ad illustres viros praefectos praetorio sive qui ad largitiones nostras pertinent, usque in consulatum primum clementiae nostrae, id est usque indictionem quintam decimam, quae proxima fuerit, reliqua universa concedimus. atque ut ipsa memoria reliquorum intercidat, chartas omnes, sive quas tabularii civitatum sive officia iudicum sive officium palatinum sive discussores habent, quibus tamen eius temporis et debitorum nomina et debita continentur, undique in medium congregatas palam flammis iubemus aboleri. post consulatum vero mansuetudinis nostrae, id est a prima indictione in consulatum olybrii et probini, omnium reliquorum exactionem suspendi oportere censemus, donec admoniti ordinarii iudices nominatorios breves absque ulla conscriptos fraude transmittant, quibus aperte liqueat, quae penes minuscularios, quae penes curiales debita, quae etiam in defectis domibus habeantur, his enim praecipue consulendum est, qui iusto remedio indigent. noverint igitur officia ad se omne dispendium rediturum, si occultatis idoneis in eorum locum faeneos defectosve subiecerint. ex consulatu sane olybrii et probini, id est ex nona indictione in praesentem diem adcelerari solutionem omnium conveniet debitorum. eos etiam, qui personalibus debitis sacro aerario tenentur adstricti, id est conductores diversorum portuum ac vectigalium, volumus esse securos. publicani etiam et telonarii, praepositi thesaurorum adque bafiorum, procuratores gynaeceariorum ac monetariorum ceterique, quos omnes in chartis suis officium palatinum sine ullo aetatis fine custodit, decernimus, ut, quaecumque per eos debita contracta sunt, submoveantur. ab heredibus etiam memoratorum exactionis atrocitas conquiescat. dat. vii kal. iul. mediolano vincentio et fravito conss. (401 iun. 25).
CTh.11.28.4
Idem aa. theodoro praefecto praetorio. ab omni intra italiam iugatione, quam munere annonariae functionis absolvimus, etiam glebalem pensionem iubet serenitas nostra removeri. dat. id. sept. mediolano basso et philippo conss. (408 sept. 13).
CTh.11.28.5
Impp. honorius et theodosius aa. honoratis et possessoribus per africam. reliquorum ex fiscalibus titulis cuncta debita nostrae mansuetudinis indulgentia subsequatur. et cetera. dat. vii kal. dec. post cons. honorii viii et theodosii iii aa. (410 [409] nov. 25).
CTh.11.28.6
Idem aa. macrobio proconsuli africae. considerantes africae devotionem usque in initium fusionis quintae universa reliqua, quae tam ad arcam sublimium potestatum quam ad largitiones pertinent, relaxari praecipimus. privatae quoque rei debita similiter relaxamus chartis abolitis, quibus debita publica continentur. dat. vii kal. iul. ravennae varana cons. (410 iun. 25).
CTh.11.28.7
Idem aa. iohanni praefecto praetorio. campaniae tusciae piceno samnio apuliae calabriae, sed et brittiis et lucaniae ex omni praestationis modo, quem antiqua sollemnitas detinebat, quattuor partes iubemus auferri, ita ut ex indictione decima quinque annorum indulgentia contributa partem solvant publicae functionis. ad reparationem sane cursus intra indulgentiae tempus quidquid fuerit postulatum, id solum conferri censuimus. dat. viii id. mai. ravennae lucio v. c. cons. (413 mai. 8).
CTh.11.28.8
Idem aa. seleuco praefecto praetorio. naviculariis intra africam ex quarta decima indictione consulatus valentiniani aug. iii et eutropi viri clarissimi usque ad indictionem quartam consulatus nostri septies et theodosi iterum omnia reliqua indulgemus. dat. iii non. april. ravennae constantio et constante conss. (414 apr. 3).
CTh.11.28.9
Idem aa. anthemio praefecto praetorio. per omnes provincias orientis ex indictione undecima valentiaca in quintam usque nuper transactam indictionem, annorum scilicet quadraginta, id est ex consulatu divorum valentiniani et valentis iterum augustorum usque ad consulatum invictissimi honorii patrui mei septies et meum iterum, omnium generalium titulorum sub aequa lance tam curiis quam collatori privato et patrimoniali, divinae quin etiam domui omnique iuri munifico, nec non et cellariis, praeter trium metallorum debitoribus docimeni, proconensis et troadensis, concessimus reliqua, sive species sive aes pecunia aurum argentumque debetur, ita ut nec horreis et praefectoriae arcae nec nostro aliquid ex his aerario debeatur; sequentis temporis debitis ex indictione sexta usque ad praesentem duodecimam emergentibus necessitatibus reservatis. dat. v id. april. constantinopoli constantio et constante conss. de eadem re scriptum edictum ad populum: ad marcianum comitem sacrarum largitionum: musellio praeposito sacri cubiculi de titulis ad domum sacram pertinentibus: ad rectores provinciarum: et de metallariis edictum ad populum per provincias illyrici et ad rectores provinciarum. (414 apr. 9).
CTh.11.28.10
Idem aa. aureliano praefecto praetorio. indulgentiam, quam ex undecima indictione valentiaca in quintam usque nuper transactam generaliter per omnes provincias et populos sparsimus, nonnulli visi sunt in suum compendium rapinamque convertere, ut fierent privata debita, quae fuerant publica. ideoque ut largitatem nostram non nomine, sed re ipsa provinciales experiantur, a nullo ordine obtentu anticipatae per se illationis ulterius aliquid exigantur, cum eis sufficere debeat ad medellam, quidquid et ipsi ex eadem indulgentia meruerunt, quam sacrilego animo temerare conati sunt. dat. v id. iul. constantinopoli honorio x et theodosio vi aa. conss. (415 iul. 11).
CTh.11.28.11
Idem aa. monaxio praefecto praetorio. primipili reliqua, tamquam ad nuper emissam generalem indulgentiam minime pertineant, flagitari cognovimus. ideoque sancimus primipili quoque reliqua eiusdem temporis relaxari nec quemquam debere pro eo tempore, quod indulgentia definivit, primipili vel cuiuslibet alterius tituli gratia conveniri praeter docimeni, proconensis et troadensis metallorum debitores, quos et dudum latae indulgentiae series comprehendit. dat. v id. sept. heracleae theodosio a. vii et palladio conss. (416 sept. 9).
CTh.11.28.12
Idem aa. palladio praefecto praetorio. praeter censuales functiones campania, quam et vetustatis gravior onerat adscriptio et post hostium vastavit incursio, peraequatis territoriis nonam partem tantummodo praeteriti assis publicarum toleret functionum. picenum vero et tusciam suburbicarias regiones septimam tributorum ad supputationem professionis antiquae per universos titulos iubemus agnoscere, ut reciso antiqui census onere is tantum modus, quem superius comprehendimus, chartis publicis inseratur, hac condicione, ut omnis super desertorum nomine querella in posterum conquiescat. dat. xvii kal. dec. ravennae honorio xii et theodosio viii aa. conss. (418 nov. 15).
CTh.11.28.13
Idem aa. venantio comiti rerum privatarum. breves, quos spectabiles ac probatissimi nobis viri ac palatinorum sacrarum vel ad praetoriana scrinia detulerunt, et professionis modum eum, qui brevibus sedit, scribi volumus, eum vero qui recisus est de chartis publicis iubemus auferri. unde secundum fidem polyptychorum per provinciam proconsularem novem milia duas centurias iugera centum quadraginta unum in solvendo et quinque milia septingentas centurias iugera centum quadraginta quattuor semis in removendis, per provinciam vero byzacenam in praestanda functione septem milia quadringentas sexaginta centurias iugera centum octoginta, septem milia sescentas quindecim vero centurias iugera tria semis in auferenda constat adscripta, ut circa eos, quibus collocata ac relevata sunt praedia, ad securitatem perpetuae proprietatis intermina possint aetate servari. de his vero, quae edictis pendentibus nondum sunt certis adsignata personis, rectores provinciarum decernimus providere, ut manentibus remediis, quae fides supra dicta adtribuit, idoneis collocentur. dat. x kal. mart. ravennae honorio xiii et theodosio x aa. conss. (422 febr. 20).
CTh.11.28.14
Idem aa. rufino comiti sacrarum largitionum. quod de annonariis functionibus per urbicarias regiones clementia nostra concessit, etiam in largitionalibus titulis et emphyteuticis rei publicae praediis custodiri mandamus. amotis igitur reliquis etiam circa largitionales titulos debita ex praesenti indictione constituet chartis abolitis debitorum. capitali sane supplicio percelletur, quisquis provincialem supra constitutum hac auctoritate modum debitae functionis adstrinxerit. regesta vi id. feb. ravennae asclepiodoto et mariniano conss. (423 febr. 8).
CTh.11.28.15
Impp. theodosius et valentinianus aa. tauro praefecto praetorio et patricio. quicumque ex imposita descriptione donatis relevatisque per sacram liberalitatem obnoxium se esse ex parte vel ex integro cognoscit, nostri numinis beneficio liberetur. et cetera. dat. xii kal. iul. constantinopoli ariovindo et aspare conss. (434 iun. 20).
CTh.11.28.16
Idem aa. tauro praefecto praetorio. a sexta indictione, ad quam superior indulgentia usque processit, ad undecimam nuper transactam sub aequa dimensione tam curiis quam possessori privato ac patrimoniali, divinae quin etiam domui, ex omni iure munifico nec non et in speciebus cellariensibus reliqua indulgemus, ita ut, quae in istis viginti annis a sexta, qua dictum est, indictione undecimam usque per omnes titulos sive in speciebus sive pecunia auro argentoque, debentur nomine reliquorum, omnibus concedantur. nihil de his viginti annis speret publicorum cumulus horreorum, nihil arca amplissimae praefecturae, nihil utrumque nostrum aerarium. dat. x kal. mai. theodosio a. xiiii et maximo v. c. conss. (433 apr. 22).
CTh.11.28.17
Idem aa. isidoro praefecto praetorio. debita susceptorib