Kraków jest jednym z tych miast, którego niemozliwym jest określenie daty powstawnia. Pierwsze ślady bytności człowieka na terenie miasta pochodzą z czasów Epoki Kamienia, a pierwszy raz na mapie (informacja nie potwierdzona w 100%) Kraków znajduje się na antycznej mapie Klaudiusza Ptolemeusza z lat 142-147ne. Legenda o powstaniu Krakowa mówi o legendarnym królu Krakusie, który założył Grud nad Wisłą, po jego śmierci, został mu usnypany Kopiec na wzgórzu niedaleko Wawelu, który stoji do dzisiaj. Kopiec ten latach trzydziestych XXw. został przepadany archeologicznie i stwierdzono w nim ślady kultury celtyckiej, a całość bez 100% pewności wydatowano na VI/VIIw. naszej ery. Co by oznaczało że Krak nie był jednak załozycielem Krakowa jeśli uznać za prawdziwą teze że miasto zostało zaznaczone przez Ptolemeusza na swojej mapie.

       Pierwsza historyczna zmianka o Krakowie pochodzi z relacji  Ibrahima ibn Jakuba z 966r. umieszczenie wzmianki o Krakowie przez tego podróżnika oznaczłoby że w tym czasie Kraków był już dość sporym Miastem, w 1000r. po zjeździe w Gnieźnie w krakowie zostaje umieszczone Biskupstwo, lecz wzmianki z  "Żywotach Świętego Mateusza" opowiadają o władcy na Wiśle który urągał chrześcijana i został ochrzczony na Obcej ziemi, oznaczło by to Chrystianizacje Krakowa jeszcze przed Chrztem Mieszka.

W roku 1038 Kraków staje się stolicą Polski, po wielkiej napaści Czeskiej. Kraków już w tym czasie jest ważnym ośrodkiem Gospodarczym, Kulturanym i Handlowym i świetnie nadaje się na Stolice Polski. Z początkiem stołecznej Funkcji miasta na Wzgórzu Wawelskim powstają ważne Budowle Sakramentalne i Admistracyjne takie jak  katedra, siedziba biskupstwa i rezydencja panującego. Kraków przeżywa rozkwit a wokół miasta powstaja osady utrwalające stołeczny Charakter miasta.

W 1138 w równo sto lat po przeniesieniu Stolicy do Krakowa po śmierci Bolesława Krzywoustego i podziale dzielnicowym Kraków zostaje wyznaczony jak Dzielnica Senioralna, miasto staje się celem najazdów których celem jest Obiecie władzy nad Krajem. W tym okresie wokuł Grodu na Wawelu powstaje podgrodzie, otoczone wałem Ziemno-Drewnianym wybudowany zostaje też Kościół Św Andrzeja(pierwotnie pod wezwaniem św Idziego) Kościuł ten Stoi do dzisiaj i znaduje się około 200m od Kuri na Franciskańskiej 3. Kościuł ten był ufortyfikowany i stanowił schronienie dla Mieszkańców w czasie Tatarskiego Najazdu z roku 1241 .Następnie powstają kościoły Piotra Apostoła, św. Marii Magdaleny, św. Marcina.  Na Okole znajdowały się dworki rycerskie (najbardziej znany z nich Dwór Tęczyńskich stojący w miejscu dzisiejszego Muzeum Archeologicznego/ oraz domy mieszkańców i place handlowe. Poza Okołem w okresie przedlokacyjnym znajdowała się osada . Jej oś główna pierwotnie istniała na linii łączącej  kościoły Świętej Trójcy) Dominikanów i św. Franciszka

Przed rokiem 1257 zabudowa Krakowa była chaotyczna i rozżucona chaosu dopełniały zniszczenie wynikające z najazdów na Miasto, dopiero w 5 Czerwca 1257r wraz z nadaniem miastu praw lokacyjnych wydanych przez Bolesława V Wstydliwego rozpoczyna się nowa era w dziejach miasta. Ustalony wtedy plan urbanistyczny przetrwał do dzisiaj,  Kraków zostaje lokowany na prawie Niemieckim a dokument powierdzający to wyadażenie istnieje do dzisiaj. Do najważniejszych, istniejących dziś zabytków romańskich Krakowa, należą: kościół św. Andrzeja, fragmenty II katedry z kryptą Św. Leonarda i Wieżą Srebrnych Dzwonów na Wawelu. Fragmenty kościoła św. Wojciecha. Przykładem architektury romańskiej jest kościół Najświętszego Salwatora, uważany za jeden z najstarszych w Krakowie. Odrestaurowana wawelska kaplica pod wezwaniem . św.św.  Feliksa i Adaukta stanowiąca relikt wczesnego romańskiego budownictwa. Szereg budowli głównie kościołów w swych fundamentach i murach kryje romańskie elementy niewidoczne już gołym okiem. Są to kościoły" św. Benedykta na Krzemionkach, Bazylika Mariacka, św. Krzyża, św. Floriana, OO. Karmelitów na Piasku, św. Franciszka, św. Trójcy, opactwo benedyktyńskie w Tyńcu, klasztor OO. paulinów na Skałce, św. Mikołaja stojący przy drodze do Mogiły, św. Jana. Wszystkie wymienione wyżej budowle dzisiaj reprezentują inny styl architektoniczny wynika to z licznych remontów, przebudowań czy pożarów, lecz badania archeologiczne jednoznacznie potwierdzają ich romański poczatek.

W 1285r. Ksiąze Krakowa Leszek Czarny wydaje decyzje o budowie murów miejskich, mimo iż w tym okresie Wewel był dobrze ufortyfikowany, to samo miasto niemiałó murów obronnych, poczatkowo powstawały fosy i mury ziemne a właściwy okres rozbudowy murów przyznaje się na Okres panowania, Wacława II króla Czech i Polski wtedy to Powstają mury Kammiene, zwieńczeniem budowy jest otwarcie przed bramą floriańską Barbakanu w roku 1498.

W latach  1335 i 1366 w okolicach Krakowa załozone zostają dwa Nowe Miasta Kleparz i Kazimierz, za Kazimierza Wielkiego w krakowie powstaje także pierwsza wyższa uczelnia w Polsce  Studium Generale, później zwaną Akademię Krakowską. Akademia opierała się na  na włoskich wzorach, utrzymywana była przez skarb królewski. powstają też nowe Kościoły kazimierskich: św. Katarzyny, Bożego Ciała. Niestety wraz ze śmiercią Kazimierza wygasa dynastja Piastów, nadchodzą czasy Jagielonów

W sztuce, architekturze, kulturze, nauce i oświacie wiek XV stanowi szczytową formę rozwoju średniowiecza. Intensywnie realizowana jest zabudowa miasta, dalsza rozbudowa "defensywy miejskiej", budowa obiektów sakralnych. Nade wszystko rozwój nauki i sztuki. Alma Mater przeżyw swoje "złote lata" Kraków ze swoim uniwersytetem staje się miejscem pracy wybitnych tego okresu. Swoje wspaniałe lat przeżywa sztuka, głównie o charakterze religijnym. Wymieńmy tylko niektóre z tych dzieł - pieta z kościoła Św. Barbary z około 1410 , tryptyki Św. Trójcy z 1476 i Matki Boskiej Bolesnej z 1475-1480 z kaplicy Świętokrzyskiej na Wawelu. Największym jednak dziełem tego okresu dla rzeźby jest  ołtarz Zaśnięcia Matki Boskiej w kościele Mariackim (1477-1489), dłuta Wita Stwosza.

Po unii polsko-litewskiej i powstaniu Rzeczypospolitej Obojga Narodów Kraków znalazł się na uboczu wielkiego państwa. Sejmy i elekcje nowych monarchów odbywały się w Warszawie, położonej mniej więcej w połowie drogi między stolicami Korony i Litwy. Ostatecznie król Zygmunt III Waza w 1609 przeniósł stolicę Polski (bez formalnego aktu prawnego) do Warszawy. Katedra na Wawelu pozostała jednak miejscem koronacyjnym królów Polski. O tym jednak w następnej części tego tekstu